Alberto Franceschini, Giovanni Fasanella: “Τι Είναι οι Ερυθρές Ταξιαρχίες”

Alberto Franceschini, Giovanni Fasanella

Τι Είναι οι Ερυθρές Ταξιαρχίες

Μετάφραση: Margherita Salvato
Ιστορική Έρευνα-Επιμέλεια: Νίκος Κλειτσίκας
Direct Publications
Αθήνα, 2005
[248 σελ., 17Χ24 cm, 14,7 ευρώ]

Στις αρχές Δεκεμβρίου [σ.σ. 2005] ξεκινά στο Εφετείο η δεύτερη δίκη των φερομένων ως μελών της οργάνωσης «17 Νοέμβρη», εν μέσω δημοσίων αλληλοκατηγοριών (από τις σελίδες των εφημερίδων Ελευθεροτυπία και Τα Νέα) που εκτοξεύουν κάποιοι από τους ήδη καταδικασθέντες στην πρώτη δίκη. Οι ελπίδες να πληροφορηθούμε κάτι καινούργιο σχετικά με το τι πραγματικά συνέβη -κυρίως στην περίοδο 1975-1983- με το «αντάρτικο πόλης» στην Ελλάδα είναι μηδενικές. Η ανεκδοτολογική παρατήρηση ενός Αμερικανού πράκτορα ίσως εξηγεί το φαινόμενο: «Οι πιο δύσκολες χώρες για να κάνει ένας πράκτορας καλά τη δουλειά του είναι η Κίνα και η Ελλάδα. Στην Κίνα δεν μιλάει κανένας και στην Ελλάδα μιλούν όλοι».

Στην Ελλάδα μιλούν όλοι για να μην πουν τίποτα. Στο δεύτερο εξάμηνο του 2002, στην περίοδο της εξάρθρωσης της οργάνωσης, των ανακρίσεων και των κατηγορητηρίων, μιλούσαν όλοι: οι ντόπιες και ξένες «υπερεσίες», τα ντόπια και ξένα «παπαγαλάκια» τους, οι ντόπιοι και οι ξένοι δημοσιογράφοι, οι δικηγόροι, οι ιστορικοί, οι ακαδημαϊκοί, οι φίλοι και οι λοιποί συγγενείς. Το 2003, κατά τη διάρκεια της πολύμηνης πρώτης δίκης, περισσότερα ήταν αυτά που δεν μάθαμε παρά αυτά που μάθαμε. Σήμερα δεν μιλά σχεδόν κανένας. Κάποιοι σιωπούν αιδημόνως. Κάποιοι ένοχα. Και δεν έχουν απομείνει παρά τα «συντροφικά» αλληλομαχαιρώματα των φυλακισμένων. Όπως συνέβη και με την υπόθεση Κοσκωτά, η υπόθεση 17 Νοέμβρη θα αποτελεί μια μαύρη τρύπα στη σύγχρονη ελληνική ιστορία.

Το φαινόμενο του «αντάρτικου πόλης» στην Ιταλία είχε πολύ πιο σοβαρές επιπτώσεις στην πολιτική και κοινωνική ζωή της χώρας από όσο είχε το ίδιο φαινόμενο στην Ελλάδα. Χιλιάδες Ιταλοί έγιναν μέλη δεκάδων οργανώσεων «ένοπλου αγώνα», χιλιάδες συνελήφθησαν, χιλιάδες φυλακίστηκαν. Οι περισσότεροι από αυτούς -θύτες και θύματα- θέλουν σήμερα να ξεχάσουν.

Κάποιοι -ελάχιστοι!- επιμένουν. Θέλουν να μάθουν το τι ακριβώς συνέβη με την «αριστερή τρομοκρατία» στην Ιταλία. Ένας από αυτούς, ο σημαντικότερος ίσως, είναι και ο Αλμπέρτο Φραντσεσκίνι. Όχι τυχαία.

Ο Α. Φραντσεσκίνι ήταν ο ένας από τους τρεις ανθρώπους που ίδρυσαν, το 1970, τις Ερυθρές Ταξιαρχίες. Οι άλλοι δύο ήταν το ζευγάρι Ρενάτο Κούρτσιο και Μάρα (Μαργκερίτα) Καγκόλ. Ο Α.Φ. σ’ αυτό το βιβλίο, που αποτελεί προϊόν μιας μακράς σειράς συζητήσεων με τον δημοσιογράφο και συγγραφέα Τζιοβάννι Φαζανέλλα, «δεν κοινολογεί μια αλήθεια» για τις Ερυθρές Ταξιαρχίες «αλλά την αναζητεί», όπως τονίζει σε σημείωμά του στην αρχή του βιβλίου ο Τζ. Φαζανέλλα. Ο Α.Φ. αναζητά, για την ακρίβεια, τους λόγους για τους οποίους οι Ε.Τ. παρεκτράπησαν της αρχικής τους πορείας και έγιναν αυτό που έγιναν. Και ακόμη περισσότερο: τους λόγους για τους οποίου ακολούθησε την πορεία που ακολούθησε.

Το σημαντικό αυτό βιβλίο έχει τη δική του ξεχωριστή σημασία. Και όχι μόνον για την ιστορία της «αριστερής τρομοκρατίας» ή για την ιστορία της Ιταλίας. Αλλά και για την ιστορία του Ψυχρού Πολέμου, την ιστορία του ΝΑΤΟ και των μυστικών του επιχειρήσεων, την ιστορία των μυστικών υπηρεσιών αρκετών χωρών.

Ας μην βιαστείτε όμως να βγάλετε συμπεράσματα. Ο Α.Φ. καταθέτει τη δική του μαρτυρία, τις δικές του απορίες. Διατυπώνει ερωτήματα. Γνωρίζει κάποιες απαντήσεις. Όχι όλες.

«Οι Ερυθρές Ταξιαρχίες δεν γεννήθηκαν από το τίποτα», λέει ο Α.Φ. «Δεν είναι προϊόν ενός εργαστηρίου, είτε κάποιας Μυστικής Υπηρεσίας, αλλά αποτέλεσμα μιας κουλτούρας και μιας πολιτικής παράδοσης της ιταλικής αριστεράς» (σελ. 25). Από την άλλη πλευρά, όμως, «ολόκληρη η ιστορία των Ερυθρών Ταξιαρχιών, από ένα σημείο και έπειτα, χαρακτηρίζεται βαθιά από τους δεσμούς με μια πόλη: το Παρίσι. Εκεί ο Moretti (…) διατηρούσε στρατηγικής σημασίας σχέσεις. Πιστεύω, ότι εκείνες οι σχέσεις μπορούν να αποτελέσουν, ακόμη και σήμερα, μια ζωτική πηγή για την ερυθροταξιαρχική τρομοκρατία» (σελ. 30).

Ο Μάριο Μορέττι υπήρξε ο αναμφισβήτητος αρχηγός των Ε.Τ. από τις αρχές του 1976 και ο ιθύνων νους της απαγωγής και της δολοφονίας του προέδρου του Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος Άλντο Μόρο, την άνοιξη του 1978. Οι Ε.Τ. πέρασαν οριστικά «στα χέρια» του Μορέττι, μετά τη σύλληψη το Σεπτέμβριο του 1974 των Φραντσεσκίνι και Κούρτσιο και την εν ψυχρώ δολοφονία, όπως ισχυρίζεται ο Α.Φ., της Μάρα Καγκόλ από αστυνομικούς τον Ιούνιο του 1975. Η Καγκόλ είχε συλληφθεί από αστυνομικούς και τα χέρια της ήταν δεμένα με χειροπέδες όταν ένας αστυνομικός την πυροβόλησε κάτω από τη μασχάλη με αποτέλεσμα η σφαίρα να διαπεράσει και τους δύο πνεύμονές της. Με τον ίδιο τρόπο, στις αρχές του 1976, αστυνομικοί επιχείρησαν να δολοφονήσουν στο σιδηροδρομικό σταθμό του Μιλάνου, μέσα στο πλήθος, τον Τζόρτζιο Σεμερία τον τελευταίο από τον ιστορικό πυρήνα της οργάνωσης που θα μπορούσε να σταθεί εμπόδιο στην πορεία του Μορέττι προς την κορυφή. Μέσα σε έναν χρόνο, μεταξύ 1975 και 1976, είχαν συλληφθεί όλα τα μέλη των Ε.Τ. που είχαν βρεθεί στην οργάνωση από την πρώτη στιγμή. Όλοι, εκτός από έναν: τον Μάριο Μορέττι (σελ. 175).

Οι Α.Φ. και Ρ. Κούρτσιο συνελήφθησαν το 1974 μετά από πληροφορίες που έδωσε στους καραμπινιέρους ένας χαφιές των «υπερεσιών», όπως αποδείχτηκε αργότερα, ο Σιλβάνο Τζιρόττο ή «Πατήρ Πολυβόλο», ένας πρώην φραγκισκανός καλόγερος που είχε υπάρξει και αντάρτης στη Βολιβία, που είχε σχέσεις με αρκετές ένοπλες ομάδες στην Ιταλία, και είχε αναλάβει την εκπαίδευσή τους στα όπλα. Οι καραμπινιέροι φωτογράφιζαν επί μήνες όλες τις συναντήσεις του Τζιρόττο με τους ερυθροταξιαρχίτες. Οι μοναδικές φωτογραφίες που δεν βρέθηκαν ποτέ στο φάκελο της δικαστικής έρευνας ήταν εκείνες με τον Μορέττι. Τα αρνητικά ήταν κομμένα ακριβώς στα σημεία που θα έπρεπε να εμφανίζονται ο «Πατήρ Πολυβόλο» με τον Μορέττι (σελ. 171).

Ο Ρ. Κούρτσιο απέδρασε με χαρακτηριστική ευκολία από τις φυλακές όπου εκρατείτο τον Φεβρουάριο του 1975. Οι αρχές γνώριζαν ότι ο Κούρτσιο σχεδίαζε να αποδράσει, μάλιστα ένας από τους οργανωτές της απόδρασης ήταν χαφιές (σελ. 182). Ο Κούρτσιο θα συλληφθεί εκ νέου τον Ιανουάριο του 1976. Πιθανότατα τον κατέδωσε ο Μορέττι. Ο Κούρτσιο, όπως εξομολογείται αργότερα στον Α.Φ., δεν έχει πλέον καμία αμφιβολία ότι ο Μορέττι είναι χαφιές (σελ. 181).

Ποιος κατηύθυνε τον Μορέττι; Κάποιος Κορράντο Σιμιόνι. Στέλεχος του Σοσιαλιστικού Κόμματος στο Μιλάνο είχε διαγραφεί από αυτό στα μέσα της δεκαετίας του ‘60 για «ηθική αναξιοπρέπεια», και σύμφωνα με διάφορες πληροφορίες είχε εργαστεί στην Υπηρεσία Ενημέρωσης των ΗΠΑ (USIS) στο Μιλάνο και στον, χρηματοδοτούμενο από τη CIA, ραδιοφωνικό σταθμό Free Europe στο Μόναχο.

Στα τέλη του 1969, οι Σιμιόνι και Κούρτσιο θα ιδρύσουν την Πολιτική Μητροπολιτική Κολεκτίβα στο Μιλάνο. Ο Ρ. Κούρτσιο ήταν ο δημόσιος εκφραστής της Κολεκτίβας ενώ ο Κ. Σιμιόνι ήταν ο άνθρωπος του παρασκηνίου, που φρόντιζε για τις διεθνείς σχέσεις της ομάδας ενώ παράλληλα οργάνωνε και το δίκτυο επιμελητείας, τις παράνομες δομές, για το πέρασμα στον ένοπλο αγώνα. Η οργάνωση θα υιοθετήσει το όνομα Προλεταριακή Αριστερά.

Η ρήξη των σχέσεων Σιμιόνι από τη μια και Κούρτσιο-Καγκόλ-Α.Φ. θα γίνει τον Οκτώβριο-Νοέμβριο του 1970. Οι τρεις τελευταίοι θα ιδρύσουν στη συνέχεια τις Ε.Τ. Ο Σιμιόνι είχε ήδη δημιουργήσει ένα παράνομο δίκτυο που σκοπός του ήταν να οδηγήσει την Ιταλία στον εμφύλιο πόλεμο. Ο Μορέττι ήταν άνθρωπος του Σιμιόνι. Μετά τη ρήξη των σχέσεων ο Σιμιόνι θα οργανώσει τη Σπείρα (Superclan-«υπερπαράνομοι), που μοναδικό στόχο είχε τον έλεγχο όλων των ομάδων ένοπλου αγώνα στην Ιταλία. Αργότερα αρκετά μέλη της Σπείρας θα καταφύγουν στο Παρίσι, όπου θα ιδρύσουν το Ινστιτούτο Ξένων Γλωσσών Υπερίων, και από εκεί θα κατευθύνουν τα νήματα της τρομοκρατίας στην Ιταλία – και όχι μόνον.

Να αναφέρουμε χαρακτηριστικά ότι τον Σεπτέμβριο του 1970 η καθοδήγηση της Προλεταριακής Αριστεράς είχε γίνει στο σπίτι κάποιας Σαβίνα Λόνγκι. Ο Σιμιόνι εξήγησε στους υπόλοιπους ότι η Λόνγκι είχε διατελέσει γραμματέας του Γενικού Γραμματέα του ΝΑΤΟ Μάνλιο Μπρόζιο και ότι ήταν πια δική του γραμματέας και πράκτοράς τους στο ΝΑΤΟ!

Η Λόνγκι μετακόμισε και αυτή αργότερα στο Παρίσι. Στο Παρίσι θα μετακομίσουν, μεταξύ άλλων, ο Ντούτσιο Μπέριο (που ισχυριζόταν ότι ο πατέρας του συνεργαζόταν με τη Μοσσάντ) και ο Ιννοτσέντε Σαλβόνι που ήταν παντρεμένος με κάποια Φρανσουάζ Τουσέ. Η τελευταία ήταν ανιψιά του γνωστού Γάλλου κληρικού και φιλάνθρωπου αββά Πιέρ. Λέγεται ότι ο αββάς Πιέρ κατάφερε να σταματήσει τις δικαστικές έρευνες σε βάρος του Σαλβόνι, τον οποίο είχαν αναγνωρίσει δύο αυτόπτες μάρτυρες ότι συμμετείχε στην απαγωγή του Ά. Μόρο! (σελ. 90).

Το 1975 είχε εκδοθεί ένταλμα σύλληψης κατά του Σιμιόνι, που ανακλήθηκε έναν χρόνο αργότερα. Οτιδήποτε είχε να κάνει με τη σχολή Υπερίων προσέκρουε πάντα στην «αδιαφορία» των ιταλικών αρχών. Και τις ελάχιστες φορές που οι ιταλικές αρχές ζήτησαν τη συνδρομή των γαλλικών, αυτές αδιαφόρησαν πλήρως.

Ενδιαφέρον παρουσιάζουν επίσης τα όσα ανέφερε ο Α.Φ. σε κατάθεσή του προς την κοινοβουλευτική ερευνητική επιτροπή για την τρομοκρατία στις 17 Μαρτίου 1999 (http://www.parlamento.it/parlam/bicam/terror/stenografici/steno50a.htm). Σύμφωνα με τον Α.Φ. ο Σιμιόνι όλα αυτά τα χρόνια έδωσε μία και μοναδική συνέντευξη στο περιοδικό Espresso, στα τέλη της δεκαετίας του ‘80 ή στις αρχές της δεκαετίας του ‘90, και στην οποία ισχυριζόταν ότι ο ίδιος υπήρξε πάντα ένας ειρηνιστής και διανοούμενος και δεν είχε απολύτως καμία σχέση με τρομοκράτες όπως ο Κούρτσιο ή ο Α.Φ. Στο περιοδικό είχε δημοσιευτεί επίσης και μία φωτογραφία του πάπα Ιωάννη Παύλου Β΄ με τον αββά Πιέρ. Πίσω τους στεκόταν ο Κορράντο Σιμιόνι! «Το μήνυμα ήταν ξεκάθαρο», λέει ο Φραντσεσκίνι. [Το άρθρο δημοσιεύτηκε στο Espresso στις 28-3-1993.]

Ας επιστρέψουμε όμως σε ένα από τα πιο ενδιαφέροντα θέματα που θίγει ο Α.Φ. στο βιβλίο.

Σύμφωνα με τον Α.Φ. ο Σιμιόνι «έκανε μια σειρά από παράξενα πράγματα. Μια φορά ήθελε να συμπληρώσω ένα ερωτηματολόγιο με απίστευτες ερωτήσεις, ακόμη και προσωπικές… Όπως: αυνανίζεσαι; Έφτανε σ’ αυτά τα επίπεδα, παράλογα πράγματα» (σελ. 89). Ο Α.Φ. αρνήθηκε να συμπληρώσει το ερωτηματολόγιο, κάτι που ωστόσο είχαν κάνει όλοι οι υπόλοιποι, συμπεριλαμβανομένων των Κούρτσιο και Καγκόλ. Ο Α.Φ. δεν αναφέρει περισσότερα για το περιεχόμενο αυτού του ερωτηματολογίου, αλλά είναι γνωστό ότι τέτοιου είδους πρακτικές έχουν αναπτυχθεί σε εργαστήρια ψυχολογικού πολέμου διαφόρων «υπερεσιών» και εφαρμόζονται κατά κόρον από διάφορες παραθρησκευτικές ομάδες (σέχτες). [Για να αντιληφθείτε το είδος των ερωτήσεων στις οποίες κλήθηκαν να απαντήσουν οι υποψήφιοι για στρατολόγηση στις ομάδες ένοπλης πάλης στην Ιταλία, αρκεί να ρίξετε μια ματιά στις σελίδες 66-73 και 203-210 του βιβλίου του Αντώνη Μποσνακούδη, Μισθοφόροι της Νέας Τάξης - Η Δράση των Εξτρεμιστικών Παραθρησκειών και της Scientology (εκδ. Πελασγός, Αθήνα, 2001). Οι Σαϊεντολόγοι ονομάζουν τέτοιου είδους πρακτικές «Έλεγχο Ασφαλείας» ή «Επεξεργασία Ακεραιότητας».]

Σε άλλο σημείο του βιβλίου ο Α.Φ. σημειώνει: «Ουσιαστικά, ο Simioni είχε την εξουσία [σ.σ. στο εσωτερικό της Σπείρας] να σχηματίζει ζευγάρια, να τα χωρίζει και, στη συνέχεια, να φτιάχνει άλλα με διαφορετική σύνθεση. Θυμήθηκα τότε εκείνο το περιβόητο ερωτηματολόγιο και σκέφτηκα ότι το συλλογικό σεξ ήταν ένα άλλο εργαλείο μέσω του οποίου ασκούσε έναν απόλυτο έλεγχο στα μέλη: κατάλαβα ότι “η εταιρία”, στην πραγματικότητα, ήταν μια αίρεση, όπου έμπαινες αλλά δεν μπορούσε πλέον να βγεις» (σελ. 152). Το χαρακτηριστικό της οργάνωσης του Σιμιόνι ήταν η μακροβιότητα των σχέσεων που δημιουργούνταν στο εσωτερικό της. Επρόκειτο για «ένα δίκτυο από τουλάχιστον τριάντα άτομα που ήταν μαζί για πολλά χρόνια, ζώντας τις σχέσεις τους πάντα στο εσωτερικό της ίδιας οργάνωσης, σχεδόν σαν μια αίρεση» (σελ. 212).

Τι γίνονταν αυτά τα ερωτηματολόγια-βιογραφικές καρτέλες; Τις συγκέντρωνε η Μάρα Καγκόλ και τις παρέδιδε σε κάποιον Ρομπέρτο Ντόττι, πρώην κομμουνιστή, στον οποίο την είχε συστήσει ο Σιμιόνι. Αργότερα, την άνοιξη του 1974, οι Ε.Τ. οργάνωσαν τη διάρρηξη των γραφείων κάποιου Εντγκάρντο Σόνιο. Ανάμεσα στα ντοκουμέντα υπήρξε και μια νεκρολογία του Ντόττι, που είχε πεθάνει έναν χρόνο νωρίτερα, και την οποία υπέγραφε ο Σόνιο και κάποιοι φίλοι του. Ποιος ήταν αυτός ο Ε. Σόνιο, το δεξί χέρι του οποίου Ρ. Ντόττι είχε τόσο στενές σχέσεις με τον Σιμιόνι; Ο επιμελητής του βιβλίου δεν προσθέτει την παραμικρή πληροφορία. Δεν είναι, ωστόσο, δύσκολο να βρεθούν περισσότερα στοιχεία για τον Σόνιο.

Ο Σόνιο (κόμης Εντγκάρντο Σόνιο Ράτα ντελ Βαλλίνο) ήταν αριστοκράτης, μέλος της περιβόητης στοάς P-2, που είχε πολεμήσει στο πλευρό του Φράνκο στη διάρκεια του Ισπανικού Εμφυλίου Πολέμου. Το 1943, μετά την απόβαση των Συμμάχων στην Ιταλία, άρχισε να προσφέρει τις υπηρεσίες του στις αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες. Μετά τον πόλεμο υπηρέτησε ως διπλωματικός ακόλουθος και πρεσβευτής της Ιταλίας σε διάφορες χώρες. Υπήρξε στενός φίλος του Γ.Γ. του ΝΑΤΟ Μάνλιο Μπρόζιο. Το 1953 παρακολούθησε ένα πρόγραμμα για τον ψυχολογικό πόλεμο που είχε οργανώσει το ΝΑΤΟ στο Παρίσι. Ίδρυσε διάφορες «πατριωτικές οργανώσεις» που δεν αποτελούσαν παρά παρακλάδια της νατοϊκής επιχείρησης Gladio. Οργάνωσε ένα στρατιωτικό πραξικόπημα που θα εκδηλωνόταν τον Αύγουστο του 1974, όμως αποκαλύφθηκε νωρίτερα και εξουδετερώθηκε. Για την απόπειρα πραξικοπήματος δικάστηκε και αθωώθηκε. Πέθανε το 2000.

Μυστικές υπηρεσίες-ΝΑΤΟ, Ε. Σόνιο, Ρ. Ντόττι, Κ. Σιμιόνι, Μ. Μορέττι.

Τελικά ο Μορέττι ήταν ακροαριστερός τρομοκράτης ή ακροδεξιός;

Όπως αποκαλύπτει ο πρώην γερουσιαστής Σέρτζιο Φλαμίνι στο βιβλίο του για τον Μάριο Μορέττι, La Sfinge delle Brigatte Rosse (Η Σφίγγα των Ερυθρών Ταξιαρχιών, Kaos Edizioni, Μιλάνο, 2004), ο Μορέττι στα νιάτα του, και πριν μεταβληθεί σε «κομμουνιστή επαναστάτη», ήταν στρατευμένος νεοφασίστας! Πρώην σύντροφοί του από το σχολείο όπως και πρώην καθηγητές του έχουν επιβεβαιώσει, ανεξάρτητα ο ένας από τον άλλο, ότι ο Μορέττι ως μαθητής ήταν φανατικός νεοφασίστας. Ο Φλαμίνι θεωρεί πως το δίκτυο Gladio και οι οργανώσεις του Σόνιο ήταν ένα και το αυτό. Και ελάχιστες είναι οι αμφιβολίες του για το αν ο Μορέττι ήταν μέλος αυτού του δικτύου…

Ας επιστρέψουμε όμως στον Φραντσεσκίνι και στο βιβλίο του. Ο Α.Φ. θέτει ερωτήματα. Για αρκετά έχει βρει ήδη τις απαντήσεις. Τα υπόλοιπα μπορούν να περιμένουν. Κάποια είναι -ίσως- ρητορικά: «Ποιος έριξε λάδι στη φωτιά; Ποιος χρησιμοποίησε εμάς και τους φασίστες; Και γιατί;» (σελ. 78)

Ο Φραντσεσκίνι σχεδόν αγνοείται σήμερα στην Ιταλία από τους παλιούς συντρόφους του ένοπλου αγώνα και τους υπεραριστερούς προπαγανδιστές του. Κάποιοι από αυτούς, αφού είχαν πρώτα σπουδάσει στις ΗΠΑ με υποτροφίες του Ιδρύματος Ροκφέλλερ επέστρεψαν στη συνέχεια στην Ιταλία και έγιναν υπέρμαχοι της πάλης των τάξεων και του ένοπλου αγώνα της αριστεράς. Σήμερα, χαίρονται τους μεταμοντέρνους, και άκρως «στοχαστικούς», μισθούς τους καθώς και τα ποσοστά από τις πωλήσεις των «αυτοκρατορικών» βιβλίων τους που εκδίδονται από το Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ. Κάποιοι άλλοι ακροαριστεροί των δεκαετιών του ‘60 και του ‘70, έχουν αναλάβει εργολαβικά το ξέπλυμα του Μορέττι και των ομοίων του, συγγράφοντας έργα για το πόσο ιταλικό ήταν το φαινόμενο της τρομοκρατίας στην Ιταλία.

Πόσο «ιταλικό» ήταν το φαινόμενο της τρομοκρατίας στην Ιταλία;

Όσο «ελληνικό» ήταν και το φαινόμενο της τρομοκρατίας στην Ελλάδα. Τίποτε περισσότερο, τίποτε λιγότερο…

Διαβασμένα, αλλά όχι ξεχασμένα!

Μεταφρασμένο στα ελληνικά έχει κυκλοφορήσει και το πρώτο βιβλίο του Αλμπέρτο Φραντσεσκίνι για την τρομοκρατία: Εμείς οι Τρομοκράτες – Η Ιστορία των Ιδρυτών των Ερυθρών Ταξιαρχιών (Mara, Renato e Io, Storia dei Fondatori delle BR-1988), μετ. Ανδρέας Δενδρινός, εκδ. Ελεύθερη Σκέψις, Αθήνα 1991. Ουσιαστικά πρόκειται για την καταγραφή συζητήσεων μεταξύ του Α.Φ. και των δημοσιογράφων Πιέρ Βιττόριο Μπούφα και Φράνκο Τζιουστολίτζι, όσο ο Α.Φ. βρισκόταν ακόμη φυλακισμένος.

Ο Α.Φ. παρέμεινε στη φυλακή επί 18 χρόνια παρότι δεν είχε βάψει ποτέ τα χέρια του με αίμα. Αντίθετα ο Μ. Μορέττι φυλακίστηκε μόλις για 12 χρόνια ενώ έζησε για άλλα τέσσερα χρόνια σε καθεστώς ημιελευθερίας.

Μακράν το πιο ενδιαφέρον βιβλίο στα ελληνικά σχετικά με τις Ερυθρές Ταξιαρχίες είναι εκείνο του Δημήτρη Δεληολάνη, Το Φαινόμενο της Τρομοκρατίας-Η Άνοδος και η Πτώση των Ερυθρών Ταξιαρχιών, εκδ. Νέα Σύνορα-Α.Α.Λιβάνη, Αθήνα 1992.

Το βιβλίο του Νίκου Κλειτσίκα, Ο Γόρδιος Δεσμός της Τρομοκρατίας και το Ένοπλο Κόμμα, εκδ. Προσκήνιο-Άγγελος Σιδεράτος, Αθήνα 2003, αποτελεί κατά κάποιο τρόπο «λυσάρι» για τις οργανώσεις ένοπλου αγώνα στην Ιταλία. Περιγραφή όλων των οργανώσεων, των προσώπων, των ενεργειών, στατιστικά στοιχεία συλληφθέντων, δικασθέντων, φυλακισθέντων.

Σχετικά με τη χειραγώγηση των διαφόρων οργανώσεων από τις μυστικές υπηρεσίες ενδιαφέρον παρουσιάζει το βιβλίο του Τζανφράνκο Σανγκουινέτι, Περί τις Τρομοκρατίας και του Κράτους, μετ. Κώστας Κουρεμένος, εκδ. Ύψιλον, Αθήνα 1980.

Αντίθετα στο βιβλίο των «Incontrolado»-Ζ.Π. Βουαγιέ, Αντισανγκουινέτι-Περί Τρομοκρατίας και Μυθολογίας, μετ. Ε. Πέππα-Ν. Τσιούρης, επιμ. Χ. Μόρφος, εκδ. Ελεύθερος Τύπος, Αθήνα 1995, ασκείται κριτική τόσο στις απόψεις και στη λογική των Ερυθρών Ταξιαρχιών όσο και σε εκείνες του Τζ. Σανγκουινέτι.

---

ΥΓ. Την παρουσίαση του βιβλίου του Φραντσεσκίνι την είχα γράψει τον Νοέμβριο του 2005, και είχε δημοσιευτεί στο περιοδικό Hellenic Nexus [τ. 11, Δεκέμβριος 2005 - Ιανουάριος 2006]. Την είχα σχεδόν ξεχάσει. Την ανακάλυψα “κατά λάθος” αναδιοργανώνοντας κάποια παλιά site μου. Πιστεύω ότι παρουσιάζει ένα κάποιο ενδιαφέρον…