Ετεροτοπία
Αποσπάσματα από το άρθρο του Φαίδωνα Μαλιγκούδη Ένα ελληνικό κοινωνικό φαινόμενο: η ετεροτοπία, που δημοσιεύτηκε στην Ελευθεροτυπία [4-3-2010 - οι υπογραμμίσεις δικές μου]:
[...] αλλά -το χειρότερο- η αυτοκαταστροφική μας συλλογική εμμονή να αναζητούμε τη ρίζα της κακοδαιμονίας μας σε κάποιες φαντασιακές και υπερβατικές κατηγορίες (όπως την «ανθελληνική συνωμοσία» ή το «διεθνές κεφάλαιο»)[...]
[...] θα πασχίσω να αναζητήσω την αιτία της κρίσης, όχι σε κάποιους εξωγενείς παράγοντες, αλλά σ’ αυτή την ίδια την ιστορική μας περιπέτεια ως κοινωνικού συνόλου.
Η πατρίδα μας συνιστά, ως πολιτειακή πραγματικότητα, μιαν αποκλειστικότητα, διότι -μόνη αυτή στη σημερινή Ευρώπη- παρουσιάζει το φαινόμενο του συνταγματικού συγκρητισμού, της επιβίωσης δηλαδή αρχέγονων στοιχείων εθιμικού δικαίου, τα οποία, στην καθημερινή πράξη, υπερισχύουν πολλές φορές και αυτών ακόμα των προσδιορισμένων από το γραπτό Σύνταγμα θεσμών. Ετσι, ο θρησκειολογικός όρος «συγκρητισμός» περιγράφει πληρέστερα την πραγματικότητα που χαρακτηρίζει τον δημόσιο βίο της σημερινής Ελλάδος. Ενός, τυπικά, κράτους-μέλους της Ε.Ε., το οποίο, αν και δανείστηκε από τη Δύση τους πολιτειακούς θεσμούς του σύγχρονου κοινοβουλευτικού πολιτεύματος, εξακολουθεί να διατηρεί στη συλλογική νοοτροπία των υπηκόων του έθιμα και πρακτικές από το μεσαιωνικό παρελθόν της χώρας αλλά και από τους χρόνους της Τουρκοκρατίας. [...]
Παρακάμπτοντας όμως τις ιστορικές αιτίες του φαινομένου, αξίζει (τώρα ιδιαίτερα με την εθνική μας αυτοκαταστροφή, που θα προκληθεί από το ξέσπασμα των «ταξικών» αγώνων που θα προκαλέσουν τα οργανωμένα συνδικάτα) να αναλογιστούμε τις συνέπειες που επίκεινται.
Η εικόνα την οποία παρουσιάζει η σημερινή Ελλάδα σε κάθε αμέτοχο ξένο παρατηρητή είναι εκείνη μιας κοινωνίας κατακερματισμένης σε ένα πλήθος από ομάδες, οι οποίες, αν δεν αλληλοσπαράσσονται, αδιαφορούν η μια για την τύχη της άλλης. Φαινόμενο το οποίο αδυνατεί να προσεγγίσει κανείς με τις συμβατικές μεθόδους κοινωνικής έρευνας, αλλά και με την οποιανδήποτε παραλλαγή νεοεγελιανής (κοινώς «μαρξιστικής») θεώρησης περί ταξικής αντίθεσης.[...]
Ενα αξιοπερίεργο απολίθωμα για τους Ευρωπαίους εταίρους, αλλά αδηφάγο καρκίνωμα για το κοινωνικό μωσαϊκό της σημερινής Ελλάδος, το αναχρονιστικό αυτό φαινόμενο της επιβίωσης του βυζαντινού σωματείου (κλειστής επαγγελματικής συντεχνίας) και του esnaf της Τουρκοκρατίας, η κάθε ομάδα αποτελεί έναν κλειστό μικρόκοσμο, που αυτοπροσδιορίζεται σε αντιδιαστολή με όλες τις υπόλοιπες. Μια νησίδα απομονωμένη, όπου δεν ισχύουν ο κοινωνικός συμβιβασμός και η αλληλεγγύη, ο χώρος αυτός αποτελεί, σύμφωνα με τον προσφυή χαρακτηρισμό του Μ. Φουκώ, την ετεροτοπία. Εναν κόσμο «έτερο» (mundus idem et alter) στον χώρο ενός δεδομένου ευρύτερου κοινωνικού συνόλου.[...]



► Λεξίτυπος
► Αθεΐα