Αρχική > Πλανήτης Γη Α.Ε. > …στη Βενετιά τα ρούχα σου και τα διαμαντικά σου

…στη Βενετιά τα ρούχα σου και τα διαμαντικά σου

12/12/2006

venice.jpg

Η αμερικανική διπλωματία [όπως έχουμε ήδη αναφέρει προ ημερών στο ιστογράφημα Μπούρκες, φερετζέδες, φέσια, φακιόλια] ψάχνεται.

Και ψάχνεται όχι γενικώς και αορίστως, αλλά συγκεκριμένα και προς όλες τις κατευθύνσεις. Δεν αποτελεί δα και κανένα τρομερό μυστικό ότι από τα μέσα της δεκαετίας του 1980, οι Αμερικανοί μελετούσαν επισταμένως το έργο του Θουκυδίδη. Παλιότερα -πριν από μια δεκαετία- είχα γράψει τα εξής:

«Ο Θουκυδίδης, ο αρχαίος πατέρας της πολιτικής ιστορίας, θα εξασφαλίσει μια νέα παράταση αμερικανικής ζωής αν η κυβέρνηση Μπους κερδίσει μία από τις μικρότερες μάχες του ερχόμενου εκλογικού χρόνου. Ο Συγγραφέας του Πελοποννησιακού Πολέμου (460-400 π.Χ.), του οποίου η βαθιά οξυδέρκεια διαπότισε την κατανόηση του αμερικανικού εμφύλιου πολέμου, του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου και του Ψυχρού Πολέμου, επανεισάγεται τώρα στις σχολικές τάξεις για να προειδοποιήσει για ό,τι θα μπορούσε να συμβεί στη “νέα διεθνή τάξη”…

Ένα από τα κεντρικά κείμενα (που συνέταξε μια επιτροπή για τους καθηγητές της Μέσης Εκπαίδευσης) είναι ο Διάλογος με τους Μηλίους του Θουκυδίδη, η περιφημότερη αιτιολόγηση, στην αρχαία φιλολογία, για τη σφαγή πολιτών, και δικαιολογημένα η ισχυρότερη έκφραση αμοραλισμού στις διεθνείς υποθέσεις που έχει γραφεί ποτέ.

“Είναι σημαντικό οι αμερικάνοι να αποφύγουν τις ψευτοηθικολογίες για τις προοπτικές της πρώην σοβιετικής αυτοκρατορίας” λέει ο δρ. Μπέρσταϊν “και μία από τις πολλές αρετές του Θουκυδίδη είναι ότι είναι σχεδόν τελείως απαλλαγμένος από υποκρισίες”.» (Times του Λονδίνου, 28 Δεκεμβρίου 1991, αναδημοσίευση στο Ποντίκι, 9 Ιανουαρίου 1992)

«Από τη λήξη του πολέμου στον Κόλπο μπορεί να πέρασε μόλις ένας χρόνος. Την περιγραφή του, όμως, την είχε κάνει ο Θουκυδίδης πριν από… 24 ολόκληρους αιώνες! Η Αθήνα του 425 π.Χ. θα μπορούσε να είναι η Αμερική του 1990 και η Σπάρτη του 5ου π.Χ. αιώνα να μοιάζει με την ΕΣΣΔ του Γκορμπατσόφ. Η Αθηναϊκή Συμμαχία να ονομάζεται ΝΑΤΟ και το Ιράκ Συρακούσες. Όλα αυτά, αν ο Θουκυδίδης εργαζόταν στο CNN…» (Κ. Γιαννόπουλου-Τζ. Παντελή, «Ο πόλεμος του Κόλπου», Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία-Έψιλον, 22 Μαρτίου 1992)

Κι ούτε κομίζει κανείς γλαύκαν ες Αθήνας, διαπιστώνοντας ότι μετά την Αθηναϊκή Ηγεμονία οι Αμερικανοί μελέτησαν επισταμένως και τα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Έγραφα πέρυσι στους Βαρβάρους:

Σήμερα μελετούν τις αντιστοιχίες Ρώμης-Ουάσινγκτων: μόλις τον περασμένο Δεκέμβριο [σ.σ. 2005] ο καθηγητής της ιστορίας J. Rufus Fears έδωσε μία διάλεξη στο Heritage Foundation, το υπερσυντηρητικό think tank, με τον χαρακτηριστικό τίτλο: «Τα Διδάγματα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας για τη Σημερινή Αμερική».

Εκείνο, ωστόσο, που παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον είναι το γεγονός ότι εσχάτως οι Αμερικανοί ιθύνοντες έχουν στραφεί στη Γαληνοτάτη Δημοκρατία, τη Βενετία, για να αντλήσουν διδάγματα για το μέλλον τους ως Αυτοκρατορία. Κι έτσι άρχισαν να θέτουν ερωτήματα όπως το ακόλουθο:

«Πώς διατήρησαν τη μεσογειακή αυτοκρατορία τους οι Βενετοί, κατορθώνοντας ταυτόχρονα να ευημερούν ως μία ελεύθερη Δημοκρατία επί πέντε και πλέον αιώνες;».

Και δεν θέτουν απλώς τα ερωτήματα. Αναζητούν και απαντήσεις. Πριν από δυόμισι περίπου μήνες, η Καθημερινή είχε δημοσιεύσει [μετάφραση από την Washington Post] το πολύ ενδιαφέρον άρθρο του David Ignatius Οι ΗΠΑ και η Βενετία του 15ου αιώνα [From Venice, a Lesson on Empire].

Ο D. Ignatius μας πληροφορεί ότι στα μέσα Σεπτεμβρίου μια ομάδα «συντηρητικών παλαιάς κοπής» διοργάνωσε στην Ουάσινγκτων συνέδριο για να συζητηθεί το αν η Βενετία μπορεί να αποτελέσει πρότυπο για τις ΗΠΑ.

Παραθέτω μερικά χαρακτηριστικά αποσπάσματα από το άρθρο:

Συγκριτικά με τα τρέχοντα αυτοκρατορικά προβλήματα των ΗΠΑ, όμως, η Βενετία ήταν όντως η επιτομή της ηρεμίας. Ένα μυστικό ήταν ότι η αυτοκρατορία της επιζητούσε το εμπόριο, όχι εδάφη. «Οι Βενετοί προσπαθούσαν να διατηρήσουν τους τοπικούς λαούς και θεσμούς». […]

Ο πονηρός μερκαντιλισμός των ηγετικών οικογενειών της Βενετίας ήταν ένα ακόμη πλεονέκτημα για τη «La serenissima». Οι οικογένειες των εμπόρων προστάτευαν τη δημοκρατική μορφή διακυβέρνησης στο εσωτερικό, ακόμη κι όταν άρχισε να διευρύνεται η εμπορική αυτοκρατορία τους. Σε αντίθεση με την αυτοκρατορική Ρώμη, της οποίας η Σύγκλητος έγινε ένα κέλυφος, η Βενετία διατήρησε το σύστημα του μη κληρονομικού ηγέτη, γνωστού και «δόγη», του Μεγάλου Συμβουλίου, όπου εκπροσωπούνταν όλοι οι ενήλικοι άρρενες αριστοκράτες και το μυστικοπαθές Συμβούλιο των Δέκα, που επέβλεπε το αχανές δίκτυο πληροφοριών. […]

Το συνέδριο για τη Βενετία δεν είναι τόσο σημαντικό για κάποιους παραλληλισμούς με τη σύγχρονη Αμερική, όσο ως παράδειγμα για τη συζήτηση για τα όρια της αμερικανικής εξουσίας που διευρύνεται μεταξύ αριστερών και συντηρητικών. Εγείρει επίσης τα μεγάλα στρατηγικά ερωτήματα, που συχνά παραβλέπονται στους ατέρμονες κύκλους σεμιναρίων στην Ουάσιγκτον. Πώς μπορεί ένα έθνος να διατηρήσει ένα εκτεταμένο δίκτυο εμπορικών συμφερόντων, χωρίς να θυσιάσει τις αξίες στο εσωτερικό του; Πώς μπορεί ένα έθνος να έχει τα προνόμια αυτοκρατορικής εμβέλειας χωρίς το καταστροφικό κόστος της αυτοκρατορίας;

Διαπιστώνουμε, λοιπόν, ότι δεν έχουν αποτρελαθεί όλοι οι Αμερικανοί. Κάποιοι θέτουν σοβαρά ερωτήματα. Και μελετούν την ιστορία για να εξάγουν τα σωστά -για τις ΗΠΑ- διδάγματα.

Η Αθήνα, για παράδειγμα, παρά τις απαράδεκτες μεθόδους που χρησιμοποίησε για να εδραιώσει την ηγεμονία της στον ελλαδικό χώρο τις δεκαετίες που προηγήθηκαν του Πελοποννησιακού Πολέμου, κατάφερε ώστε η δημοκρατία να λειτουργεί στο εσωτερικό της.

Πιστεύω, ωστόσο, ότι το ενετικό μοντέλο ταιριάζει περισσότερο στις ΗΠΑ και ίσως τα επόμενα χρόνια δούμε κάτι προς αυτή την κατεύθυνση. Οι ΗΠΑ έχουν πάψει εδώ και έναν αιώνα να αποτελούν «δημοκρατία» όλων των πολιτών. Για όποιον έχει μελετήσει έστω και επιφανειακά την αμερικανική ιστορία στον 20ο αιώνα, είναι εμφανές ότι οι ΗΠΑ αποτελούν μια «δημοκρατική ομοσπονδία» μεγάλων οικογενειών και επιχειρήσεων. Ό,τι ακριβώς συνέβαινε και στη Βενετία. Πιθανώς οι «παλαιάς κοπής» σημερινοί Αμερικανοί συντηρητικοί επιθυμούν ένα σταθερό σύστημα διακυβέρνησης, στα πρότυπα του ενετικού, στο οποίο δεν θα έχουν θέση διάφοροι «αυτοκρατορίζοντες» πρόεδροι αλλά ούτε και διάφορες τυχάρπαστες σχολές, όπως εκείνη των νεοσυντηρητικών.

Οι Ενετοί είχαν ένα εξαιρετικά πολύπλοκο σύστημα εκλογής του Δόγη, που εξασφάλιζε τη μη συγκέντρωση μεγάλης εξουσίας από μία μόνον οικογένεια. Για να μην μιλήσουμε για το τεράστιο δίκτυο πρακτόρων και πληροφοριοδοτών στο εξωτερικό αλλά και τους πάμπολλους χαφιέδες στο εσωτερικό… Οποιοσδήποτε μπορούσε να πάει στο κτήριο του Συμβουλίου των Δέκα και -ανώνυμα- να σιγοψιθυρίσει από μια τρύπα ό,τι ήθελε εναντίον όποιου ήθελε… Δια τα περαιτέρω. Από το «παντακούον ους» στον -ηλεκτρονικό- «παντεπόπτη οφθαλμό».

Το αν οι Αμερικανοί θα καταφέρουν να βρουν μέσα στον βούρκο των καναλιών της Βενετίας και κάποιους αδάμαντες είναι κάτι που θα φανεί στο μέλλον.

ΥΓ. Το νανούρισμα -στίχος του οποίου έγινε τίτλος αυτού του ιστογραφήματος- το δανείστηκα από εδώ:

Κοιμήσου αστρί, κοιμήσου αυγή, κοιμήσου νιο φεγγάρι,
κοιμήσου, που να σε χαρεί ο νιος που θα σε πάρει.
Κοιμήσου, που παράγγειλα στην Πόλη τα χρυσά σου,
στη Βενετιά τα ρούχα σου και τα διαμαντικά σου.
Κοιμήσου, που σου ράβουνε το πάπλωμα στην Πόλη
και που σου το τελειώνουνε σαράντα δυο μαστόροι.
Στη μέση βάνουν τον αϊτό, στην άκρη το παγόνι,
νάνι του ρήγα το παιδί, του βασιλιά τ’ αγγόνι.
Κοιμήσου και παράγγειλα παπούτσια στον τσαγκάρη,
να σου τα κάνει κόκκινα με το μαργαριτάρι.
Κοιμήσου μες στην κούνια σου και στα παχιά πανιά σου,
κι η Παναγιά η Δέσποινα να είναι συντροφιά σου.

Advertisements
Κατηγορίες:Πλανήτης Γη Α.Ε.
  1. 12/12/2006 στο 16:00

    Για τον Θουκιδίδη εγώ και ο Ζουράρις συμφωνούμε…

    Για τους Ενετούς εμείς έχουμε εμπειρία από την Κωνσταντινούπολη κάτι αιώνες πριν (που μας είχαν αρπάξει ουσιαστικά το λιμάνι) και την «εμπορική» δικτατορία που μας επέβαλαν με την απειλή πολέμου, είτε από τους ίδιους είτε από τους Μουσουλμάνους (στις σφαγές των οποίων θα μας εγκατέλειπαν αφού τις «προκαλούσαν»)

    Ρε τι μας θυμίζουν όλα αυτά!

  2. 12/12/2006 στο 16:16

    Αν συμφωνεί και ο Ζουράρις τότε δεν χρειαζόμαστε τέταρτο για πρέφα…

    Ε, καλά. Οι Ενετοί ευκαιρία βρήκαν να τα «αρπάξουν». Οι άλλοι που τους τα «έδωσαν» ήταν καλύτερα παιδιά;

    Όλο και κάτι, όλο και περισσότερο θυμίζουν – όλοι ξέρουμε τι.

  3. 13/12/2006 στο 01:21

    Στο παρελθόν είχα συσχετίσει την αφήγηση του Θ. για τον Κερκυραϊκό εμφύλιο, με τον κοντινό μας εμφύλιο 1943-49.

    http://tamystikatoukolpou.blogspot.com/2005/11/blog-post_14.html

    *

    Γιατί έχω την εντύπωση οτι πρόσφατα το διάβασα αυτό το κείμενο (μάλλον στην Καθημερινή) – είτε τμήμα του είτε ολόκληρο;

  4. 13/12/2006 στο 01:47

    Πάνο

    Το ποστ σου εξαιρετικό – και κάτι παραπάνω. Και σιγά μην τρίζουν τα κόκαλα του Θουκυδίδη απ’ τα «ασεβή» σύντομα επιλογικά σου.

    * Αν αναφέρεσαι στο περί Βενετίας ποστ μου, κάποιο μέρος του, με τα… βαθιά γαλάζια γράμματα, είναι αποσπάσματα από το άρθρο του D. Ignatius που είχε δημοσιεύσει η Καθημερινή. Τα υπόλοιπα… βαθιά γαλάζια είναι οι γνωστές… παραπομπές μου.

  5. 13/12/2006 στο 14:10

    Σωστά- άλλωστε το αναφέρεις μέσα στο ποστ. Δική μου αναγνωστική απροσεξία!

  1. No trackbacks yet.
Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.
Αρέσει σε %d bloggers: