Αρχική > Χωρίς κατηγορία > 3 Μαΐου 1808

3 Μαΐου 1808

03/05/2007

goya.jpg

Η πόλη είχε λουφάξει από ώρες. Φοβισμένη. Τρομοκρατημένη. Οι φήμες που κυκλοφορούσαν όλη μέρα έκαναν λόγο για χιλιάδες εκτελεσμένους. Ίσως και πέντε χιλιάδες… Τα αντίποινα των Γάλλων για την εξέγερση της προηγούμενης μέρας ήταν τρομερά.

Στο καπηλειό του δον Μιγκέλ ξαγρυπνούσαν μόνον το φαναράκι δίπλα στην αμπαρωμένη πόρτα, τα κούτσουρα που σιγόκαιγαν στο τζάκι κι ένας καλοντυμένος, εύσωμος, άντρας, γύρω στα εξήντα, που καθόταν στο τραπέζι πλάι στη φωτιά. Το κρύο ήταν ακόμα τσουχτερό αυτές τις πρώτες βραδιές του Μάη.

«¡Vino!¡Vino!»

Ο Αντόνιο, ο παραγιός του κάπελα, τινάχτηκε απ’ τον ύπνο του, σηκώθηκε από το αχυρένιο στρώμα που είχε στρώσει μπροστά στα βαρέλια και, μισοκοιμισμένος ακόμα, βάλθηκε να γεμίζει ένα κανάτι με κρασί. «Αμέσως, δον Φρανθί_», ψέλλισε μα έκοψε τη φράση του στη μέση. Δεν είχε νόημα. Ο άντρας ήταν κουφός από χρόνια.

Του άρεσε ο δον Φρανθίσκο. Ήταν αυστηρός και βίαιος μερικές φορές μα τις περισσότερες ήταν ευγενικός και τρυφερός. Και γενναιόδωρος. Πού και πού έδινε στον Αντόνιο καμιά δεκάρα, στα κρυφά, μην τους δει ο κάπελας και του την πάρει.

Ο παραγιός γέμισε την κούπα του άντρα με κρασί, απίθωσε το κανάτι στο τραπέζι κι έκανε να γυρίσει στη γωνιά του. Κοντοστάθηκε. Κάτι πήγε να πει, σταμάτησε. Γύρισε να φύγει.

«Μικρέ! Φερ’ την κούπα σου!»

Ήταν φανερό ότι ο δον Φρανθίσκο είχε όρεξη για κουβεντούλα απόψε. Κουβεντούλα! Όρεξη για μονόλογο καλύτερα. Καμιά φορά φώναζε τον Αντόνιο στο τραπέζι του, πίναν μαζί κι εκείνος μονολογούσε με τις ώρες. Για τα παιδικά του χρόνια στο Φουεντετόδος, για την Ιερά Εξέταση που τον υποχρέωσε να εγκαταλείψει την Αραγώνα, για τους πίνακές του, για τους δασκάλους του [«Βελάσκεθ! Ρέμπραντ! Φύση! Αυτοί είναι, μικρέ, οι δάσκαλοί μου!»], για τη βασιλική αυλή, την Πέπα, τη γυναίκα του, τον Χαβιέρ, τον μονάκριβο γιο του… Μα πάντα ο μονόλογος κατέληγε στην επανάσταση: τη Γαλλική Επανάσταση.

…τελικά, είστε πολύ είστε πολύ παρατηρητικοί τύποι. Γι’ αυτό κι εγώ λέω ότι στα μπλογκ το μόνο που μετράει είναι το περιεχόμενο…

Αυτή τη βραδιά άρχισε από ‘κει.

«Αχ, γιε μου», είπε. «Εγώ δεν θα ζήσω να δω την Επανάσταση σε τούτα τα χώματα. Κι ο Ναπολέοντας;! Σκύλας γιος!»

Ήπιε μια γουλιά απ’ το κρασί του, συνέχισε. «Αμ, κι ο Φερδινάνδος!; Τι βλάκας! Ανάγκασε σε παραίτηση τον πατέρα του, νομίζοντας πως έτσι θα εξευμενίσει τους Γάλλους, μα έχασε κι αυτός τον θρόνο του πάνω στον μήνα. Ένα μήνα! Τι βλάκας!»

Στο δρόμο ακούστηκαν τα ποδοβολητά των αλόγων μιας γαλλικής περιπόλου. Ο δον Φρανθίσκο έστρεψε το βλέμμα του προς την πόρτα κι έφτυσε. «Μαμελούκοι! Μαυριτανοί!», είπε αηδιασμένος.

Κάρφωσε ξανά το βλέμμα του στη φωτιά. Ο Αντόνιο κόντευε να αποκοιμηθεί.

«Αμ και το πόπολο;! «Ζήτω οι αλυσίδες!» φώναζαν χτες. Ζήτω οι αλυσίδες… Σκλάβοι… Έχουν τώρα κι άποψη για το ποιον θέλουν γι’ αφέντη τους… Αυτή την Επανάσταση εξάγουν τώρα οι Γάλλοι… Η Επανάσταση καταβρόχθισε τα παιδιά της, όπως ο Κρόνος τα δικά του…» Σταμάτησε, ξερόβηξε, πήρε ένα πομπώδες ύφος, σα να ‘βγαζε δεκάρικο στην Πλάθα Μαγιόρ: «Ελευθερία, Ισότης, Αδελφότης!» είπε με περίσσεια ειρωνεία. «¡Mierda! Σκατά!»

Απόμεινε να κοιτάζει για ώρα τα αναμμένα κούτσουρα με μισόκλειστα μάτια. Κάποια στιγμή νόμισε πως διάκρινε μες στα κάρβουνα έναν άντρα με λευκή πουκαμίσα, που μ’ υψωμένα τα χέρια κοίταζε θαρρετά μπροστά του. Το εκτελεστικό απόσπασμα.

Ένας κόκκορας ακούστηκε από μακριά. Κι ύστερα άλλος ένας. Κι άλλος ένας…

Θερμές ευχαριστίες στον Εργδημεργ για την παραγγελία και το ερέθισμα. Ας μην το παρακάνει όμως. Κι ο Γκόγια σταμάτησε κάποια στιγμή να δέχεται παραγγελίες.

_ _ _ _ _

Τον πίνακα «3η Μαΐου 1808«, που εμφανίζεται στην αρχή της σελίδας, ο Φρανθίσκο Γκόγια [1746-1828] τον ζωγράφισε το 1814 μαζί με τον πίνακα «2α Μαΐου 1808» όπου απεικονίζονται οι ταραχές μεταξύ των εξεγερμένων Μαδριλένων και των Μαμελούκων ιππέων του γαλλικού στρατού. Αυτοκράτορας της Ισπανίας από το 1808 ως το 1814 θα είναι ο Ιωσήφ Βοναπάρτης, μεγάλος αδελφός του Ναπολέοντα. Ο Φερδινάνδος θα επιστρέψει στο θρόνο του το 1814.Την ιστορία με το «Ζήτω οι αλυσίδες!» μού τη θύμισε ο Vrennus με το εξαιρετικό ιστοσημείωμά του Το Φάντασμα της Ιστορίας. Στοιχεία άντλησα επίσης από το Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό της Εκδοτικής Αθηνών, την Πάπυρος Larousse Britannica, το «Μουσείο Πράδο», εκδ. Mondatori-Φυτράκης.

Ο Γκόγια είχε χάσει την ακοή του στις αρχές της δεκαετίας του 1790

Ο Γκόγια είχε χάσει την ακοή του στις αρχές της δεκαετίας του 1790. Η πληροφορία ότι αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την Αραγώνα σε νεαρή ηλικία λόγω πιθανής δίωξής του από την Ιερά Εξέταση δεν είναι εξακριβωμένη. Αργότερα, προς τα τέλη της δεκαετίας του 1790 θα τα βάλει με την Ιερά Εξέταση, τη μαγεία, τη δεισιδαιμονία.

Το ξέσπασμα της Γαλλικής Επανάστασης τον γέμισε ελπίδα. Αργότερα, το 1820 θα συμμετάσχει στην συνταγματική εξέγερση που υποχρέωσε τον βασιλιά να εγκαταλείψει τη χώρα. Όταν ο τελευταίος επέστρεψε, λίγα χρόνια αργότερα, ο Γκόγια αναγκάστηκε να κρυφτεί για κάποιο διάστημα, και μετά την αμνηστία εγκατέλειψε την Ισπανία και εγκαταστάθηκε στη Γαλλία, όπου και πέθανε. Τον πίνακα «Ο Κρόνος καταβροχθίζει τα παιδιά του» τον ζωγράφισε το 1819.

Δεν γνωρίζω αν ο Φρανθίσκο Γκόγια σύχναζε σε καπηλειά και αν έπινε. Και δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι τον Μάη του 1808 βρισκόταν στη Μαδρίτη.

Advertisements
Κατηγορίες:Χωρίς κατηγορία Ετικέτες:
  1. 03/05/2007 στο 10:35

    Κάτω οι ελευθερωτές! Ζήτω οι αλυσίδες! [*]

  2. εργδημεργ
    03/05/2007 στο 12:21

    Κορυφαίος! …Κι εσυ, και ο Γκόγια!

    Ευχαριστω θερμως!

    Φασίστες όλων των ειδων, στα μούτρα σας!

  3. 03/05/2007 στο 12:25

    @ Vrennus

    Εξαιρετικό το κείμενό σου! Μου είχε διαφύγει τότε, μόλις είχα επιστρέψει από ταξίδι στις χώρες που αποκτούσαν τότε την ανεξαρτησία τους από την Ισπανία, και ήμουν ολίγον τι αποσυντονισμένος.

    Τώρα, κανονικά, μετά το κείμενό σου θα έπρεπε να σκίσω τις χειρόγραφες σημειώσεις που κρατούσα όλο το πρωί [ΔΕΗ: «προγραμματισμένη συντήρηση δικτύου»] και να πάω γι’ άλλα. Όμως οι υποσχέσεις [στον εργδημεργ] είναι υποσχέσεις. Οπότε κατά το απογευματάκι θα πούμε τα υπόλοιπα.

  4. 03/05/2007 στο 12:26

    @ Εργδημεργ

    Συμπέσαμε στη συγγραφή των σχολίων. Έχω αρχίσει να γράφω μια ιστορία με αφορμή τον πίνακα, μέρα που είναι. Το απογευματάκι…

  5. εργδημεργ
    04/05/2007 στο 10:36

    Ξανα θερμες ευχαριστίες, και υπόσχομαι ότι δεν θα το παρακάνω στις παραγγελιες! Θα είμαι καλο παιδι! 🙂


    Και κάτι να μας φτιάξει το κέφι! Υπάρχει ένας πίνακας του Γκόγια, που απεικονίζει τον βασιλια της Ισπανίας Αλ(φ)όνσο τον δεκατρία, τον επονομαζόμενο Ελ Σάβιο («ο σοφος»), ο οποίος πράγματι ήταν καλο ανθρωπάκι (κατα Σαββόπουλο).
    Έ, λοιπον, ο Γκόγια τον ζωγράφισε (με κυνηγετικα ρούχα) με εντελως ηλίθιο ύφος και με μια μακρια μυτόγκα σα μελιτζανάκι, και στα πόδια του έφτιαξε έναν εξ ίσου ηλίθιο σκύλο.

    Όταν ο Αλ(φ)όνσος ο δεκατρία πήρε τον πίνακα και τον είδε, έπαθε. Γύρισε έκπληκτος στον Γκόγια, και ρώτησε: «- Αυτος είμαι εγω, μαέστρο;» «- Εσυ είσαι!», του είπε ο Γκόγια, «κι άμα δεν με πιστεύεις, πάρε έναν καθρέφτη να δεις τα μούτρα σου!»

    «- Καλα, παιδι μου, καλα, μαέστρο, όπως θέλετε!», είπε ο βασιλέψ υποχωρητικα, και το επεισόδιο έληξε εκει.

  6. 04/05/2007 στο 11:13

    Είναι αυτή η περίοδος αμέσως μετά τη Γαλλική επανάσταση που «συνελήφθη» για πρώτη φορά η ιδέα του έθνους (του γένους και τα συναφή) στα καπηλειά… 😀

    Σαν αποτέλεσμα της ελευθερίας, ισότητας και αδελφότητας…

    Ευτυχώς που αναθεωρητική εργαλειακή ιστορία μας ενημερώνει για την αλήθεια. Ενώ εσύ γράφεις με «αντιδραστικό αφηγηματικό» λόγο! Πλήν όμως εξαίρετο. Είσαι ο αγαπημένος μου αντιδραστικός… 😀

  7. εργδημεργ
    04/05/2007 στο 13:11

    …Παρατήρησα ότι του χρόνου τέτοιες μέρες κλείνουν ακριβως δύο αιώνες απο εκείνα τα γεγονότα. Σίγουρα θα δούμε επετειακες εκδηλώσεις, βιογραφικες ταινίες για τον Γκόγια, κτλ κτλ κτλ. (Θα) Έχουν άρα γε, κάποιο νόημα, ή απλα πανηγύρια;

    (Μη δίνετε σημασία, περνάω τις απαισιόδοξες μέρες του μήνα!)

  8. 04/05/2007 στο 14:32

    @ εργδημεργ
    [# 5] Άψογος ο βασιλέψ. Αν και ο Γκόγια έκανε διάφορα τέτοια σε πίνακες των υψηλά ισταμένων.
    [# 7] Πολύ αμφιβάλλω αν θα τα δούμε όλα αυτά του χρόνου.
    [Η απαισιοδοξία είναι μισή αρχοντιά. Η άλλη μισή στην αισιοδοξία κρύβεται 🙂 ]

    @ greg
    Είδες αποτελεσματικότητα το ισπανικό κράτος; Ούτε δυο δεκαετίες μετά τη… σύλληψη της ιδέας περί έθνους, και το είχε έτοιμο [και ζόρικο].

    Ο αφηγηματικός μου λόγος είναι πράγματι αντιδραστικός. Θα έπρεπε η ιστορία να εξελίσσεται σε club της Μαδρίτης, ο παραγιός να ήταν κάνα ξέκωλο, κι ο Γκόγια να προσπαθούσε να τον πείσει ότι δεν έτρεχε και τίποτα με τις… παράπλευρες απώλειες εκείνων των ημερών.

    [Ευχαριστώ για τα καλά σας λόγια]

  9. 05/05/2007 στο 11:24

    Ωραίος ο πίνακας του Γκόγια, εξίσου ωραίο το πόστ.
    Η έκφραση του τρόμου μοναδική, αν και συνήθως σε τέτοιες στιγμές ζωγραφίζουν οργή και όχι τρόμο.
    Θυμήθηκα το ημερολόγιο του Ντοστογιέφσκι, που περιγράφει τα συναισθήματά του προ της εκτέλεσής του.
    Εγραφε, ότι όλη η ζωή πέρναγε σαν ταινία μπροστά τα μάτια του και ότι αν τον ρωτούσαν αν θα προτιμούσε να ζήσει σε ένα βράχο μέσα στο πέλαγος, που με την παραμικρή του κίνηση θα γλίστραγε στη θάλασσα, σκεφτότανε, ότι ναι ακόμα και μία τέτοια μίζερη ζωή θα την προτιμούσε από τον θάνατο. Αλλά δεν αισθανότανε τρόμο. Κάτι γίνεται με τις ορμόνες μας και ο τρόμος φεύγει.
    Μετά ακουσε το παράγελμα, «οπλίσατε» και μετά τα ποδοβολητά του αλόγου που έφερνε τη χάρη του τσάρου.
    Μ αρέσει πιο πολύ η Γκουέρνικα. Αυτά τα διαλυμένα μέλη, σε διαλύουν.

  10. 05/05/2007 στο 16:04

    Ενδιαφέρουσες οι παρατηρήσεις σου. Μας θύμισες και τον Ντοστογιέφσκι – ευτυχώς που τη γλίτωσε. Φαντάσου πόσοι Ντοστογιέφσκι έχουν χαθεί με τον έναν ή τον άλλο τρόπο.

    Πάντως, από ό,τι λένε οι ειδικοί, ο Πικάσο είχε επηρεαστεί τα μάλα από τον Γκόγια.

  11. 05/05/2007 στο 22:45

    …τελικά, είστε πολύ είστε πολύ παρατηρητικοί τύποι. Γι’ αυτό κι εγώ λέω ότι στα μπλογκ το μόνο που μετράει είναι το περιεχόμενο…

    Πριν από δύο ημέρες είχα αλλάξει [για 30 ώρες!] το βασικό χρώμα του μπλογκ από μπλε σε κόκκινο και μετά σε μαύρο. Ουδείς το παρατήρησε – με μία εξαίρεση.

    Είχα αλλάξει ακόμα και τον τίτλο του μπλογκ και τον υπότιτλο. Άπαντες πλην του -ανωτέρω- Λακεδαιμονίου.

    Σας ευχαριστώ! Αυτό σημαίνει ότι προσέχετε το περιεχόμενο και μόνο το περιεχόμενο. Καλό Σ/Κ!

  12. 05/05/2007 στο 23:41

    Αυτά τα μεγάλα γράμματα πώς τα κάνεις;
    εισάγεις φωτό;

  13. 06/05/2007 στο 01:03

    Εντυπωσιακό το γεγονός ότι ο Γκόγια προσέφυγε στη Γαλλία όταν έπεσε σε δυσμένεια στη χώρα του, χαράζοντας ουσιαστικά πορεία και για τους μετέπειτα επιγίνους του (Πικάσσο, Νταλί, Μπουνιουέλ). Πράγμα που μας αφήνει να εννοήσουμε ότι ο μεγάλος αυτός Ισπανός γνώριζε – ασυνείδητα έστω – ότι τόσο τα γεγονότα του 1808 είχαν βαθύτερο από απλώς εθνικό-πατριωτικό περιεχόμενο.

    @ Ange-ta: Όχι, απλά διαβάζει κρυφά tα μυστικά της HTML :-DDD

  14. 06/05/2007 στο 03:11

    @ Vrennus

    Έτσι! Και να ήταν μόνο αυτοί! Η Γαλλία ήταν δίπλα, η χώρα της επανάστασης, το Παρίσι η πόλη των φώτων, αεροπλάνα δεν υπήρχαν -και να υπήρχαν, πού να πήγαιναν;- η γειτονική Πορτογαλία μία από τα ίδια… Η στάση του Γκόγια, πάντως, και οι απόψεις του δεν μου είναι και πολύ ξεκάθαρες [δικό μου πρόβλημα (αδιαβασίας), όχι δικό του]. Ζωγράφος κάποιων βασιλέων της Ισπανίας, ζωγράφος και του Ιωσήφ Βοναπάρτη την περίοδο 1808-1814.

    @ Ange-ta

    Σιγά μην εισάγω φωτό. Όπως λέει κι ο Vrennus διαβάζω «κρυφά» τα μυστικά της HTML. Και τα αποκαλύπτω φανερά στο άλλο μου μπλογκ – το τεχνολογικό.

    Μόνον που η ελληνική κοινότητα της wordpress.com τα διαβάζει στα κρυφά. Προφανώς ντρέπεται να δείχνει ότι δεν ξέρει. Για παράδειγμα, σήμερα, μέχρι αυτή τη στιγμή -για έναν άσχετο λόγο δεν έχει τελειώσει το Σάββατο ακόμα για τη WP- τα views στο άλλο μπλογκ [δηλαδή οι ξεχωριστές θεάσεις ποστ] είναι «11» ενώ μέσω feed έχουν διαβαστεί «84» ποστ.

    Κι οι αμερικάνοι εθελοντές που βοηθούν στα φόρουμ της WP λένε πως αν έχεις ένα ποσοστό 10% από feed σε σχέση με τα views είσαι καραμπινάτος. Προφανώς ποσοστά της τάξης του 750% είναι μηδαμινά για τους… ντροπαλούς. Γι’ αυτό και δεν λένε ούτε μια καλή κουβέντα… [Φωτεινές εξαιρέσεις υπάρχουν]

    Πάντως για τα μεγάλα γράμματα [«αρχιγράμματα» είναι ο όρος], τα τσιτάτα [pullquotes], και τα χρωματιστά παράθυρα ισχύουν τα ίδια και για τους χρήστες του blogger. Όποιος θέλει να μάθει πάει και ρωτάει. Οι ντροπαλοί μας τελείωσαν… Όπως έχουν τελειώσει τα μπλογκ που πετάνε αδιαμόρφωτο κείμενο κι όποιον πάρει ο χάρος.

    ΥΓ. Μου ‘κατσε και βαρύ απόψε το γιαουρτλού… Καλή Κυριακή!

  15. 06/05/2007 στο 11:28

    Πρωί – πρωί κυριακάτικα, βαλθήκατε να με κουφάνετε. Εσύ, ο Vrenus, ο Greg. Τι είναι αυτά τα HTML :-DDD, από όσα δε έγραψες, περί feed, δεν κατάλαβα τίποτε. Ούτε ξέρω ποιό τεχνοκρατικό μπλογκ εννοείς, διότι όσες φορές πήγα να το ανοίξω μου βγάζει error. Εγώ χαίρομαι που έχω καταφέρει να φτιάξω μπλόγκ και να κάνω στοιχειώδη σχόλια.
    Υ.Γ. υποθέτω, ότι τα :-DDD, είναι ανθρωπάκια γελαστά ή κάνω λάθος. Ούτε αυτά ξέρω που τα βρίσκετε και τα ποστιάζετε! (όχι ποστάρετε, ποστιάζετε. αυτό είναι κεφαλλονίτικο).
    Ωχ, πάλι με έπιασε η φλυαρία μου.
    sorry

  16. 06/05/2007 στο 11:49

    Παρά τη γρίνια μου, τα βρήκα τα HTML!
    Τα -DDD, όχι.

  17. 06/05/2007 στο 13:01

    Το… τεχνοκρατικό μπλογκ μου έχει μπει στο ψυγείο από τις πρώτες πρωινές ώρες της σήμερον [ουάου διάγγελμα!]. Θα σκεφτώ αν θα το σβήσω τελείως ή θα είναι μόνον για μέλη. [Τα παίρνω κι εγώ καμιά φορά στο κρανίο].

    Η html είναι η βασική γλώσσα προγραμματισμού πάνω στην οποία στηρίζεται ολόκληρο το διαδίκτυο.

    Τα χαμογελαστά ανθρωπάκια είναι απλά. Πληκτρολογείς [αγγλική διάταξη πληκτρολογίου] κάποια σύμβολα και αυτόματα [στη WordPress όχι στον Blogger] μετατρέπονται σε ανθρωπάκια.

    για το 😀 πληκτρολογείς «:» «-» και «D» χωρίς κενά μεταξύ τους και χωρίς εισαγωγικά. Προφανώς το :-DDD είναι ατέλειωτο χαμόγελο [αυτό δεν μετατρέπεται σε φατσούλα].

    Συνέχισε να ποστιάζεις και να σχολιάζεις. Με τα υπόλοιπα άσε τους άλλους να ασχολούνται. Κι αν έχεις απορίες εδώ είμαστε. 😉 «;» «-» «)»

  1. No trackbacks yet.
Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.
Αρέσει σε %d bloggers: