Αρχική > Χωρίς κατηγορία > Αντρόπωφ προς Φλωράκη [1983]: Τα τεράστια προβλήματά μας

Αντρόπωφ προς Φλωράκη [1983]: Τα τεράστια προβλήματά μας

24/10/2007

Συμμετέχοντας κι εγώ στον «πάνδημο» εορτασμό για τα 90χρονα της Οχτωβριανής «Επανάστασης», και προς τεκμηρίωση νυχτερινού σχολίου μου, παραθέτω τα όσα ακολουθούν.

Αντλώ από το βιβλίο του Χρήστου Θεοχαράτου, Χαρίλαος Φλωράκης – Ο Λαϊκός Ηγέτης [τ. Β΄ – Οι Πολιτικοί Αγώνες, σελ. 696-699, Τυποεκδοτική Α.Ε., Αθήνα 2003], που αποτελεί ένα είδος επίσημης βιογραφίας του εκλιπόντος ηγέτη του ΚΚΕ.

Στο τέλος του σχετικού αποσπάσματος, ο συγγραφέας του βιβλίου τονίζει, σε σχετική σημείωσή του [υποσημείωση 32, σελ. 699]: «Από επανειλημμένες διηγήσεις του Χαρ. Φλωράκη, αλλά και του Μ. Ανδρουλάκη που τον συνόδευε.»

Οι υπογραμμίσεις είναι δικές μου. Πρόσθεσα επίσης τα ονόματα των Χαρίλαου Φλωράκη και Γιούρι Αντρόπωφ στις σχετικές παραγράφους της συζήτησής τους για να είναι πιο εύκολη η ανάγνωση του κειμένου, καθώς και δύο σημειώσεις.

Γ ια όλες εκείνες τις κοσμοϊστορικές αλλαγές μέχρι και την άνοιξη του 1981 [σ.σ. «η μονομερής διάλυση του Συμφώνου της Βαρσοβίας, η ανατροπή των σοσιαλιστικών καθεστώτων στις Λαϊκές Δημοκρατίες, η πτώση του τείχους του Βερολίνου, τα αιματηρά γεγονότα στη Ρουμανία, η ανεξαρτητοποίηση των Βαλτικών Σοβιετικών Δημοκρατικών, η βαθιά οικονομική και πολιτική κρίση στην ΕΣΣΔ, το επικίνδυνο ξεσήκωμα εθνοτήτων και μειονοτήτων στη Σοβιετική Ένωση κ.λπ.» [1] ], θα μπορούσε να πει κανείς ότι η ηγεσία του ΚΚΕ δεν αιφνιδιάστηκε. Η τετράωρη συζήτηση που είχε στα τέλη του 1983 ο Χαρ. Φλωράκης με τον Σοβιετική ηγέτη Αντρόποφ, υπήρξε οδυνηρά αποκαλυπτική και ο έντονος προβληματισμός που του δημιούργησε μεταφέρθηκε από τον κομμουνιστή ηγέτη, με πολλή προσοχή, αλλά και χωρίς αλλοιώσεις, στα κομματικά όργανα, μόλις επέστρεψε στην Ελλάδα. Οι αποκαλύψεις Αντρόποφ εντυπωσίασαν τον Χαρ. Φλωράκη (και την ηγεσία του ΚΚΕ, εν συνεχεία) διότι τόσο το ελληνικό, όσο και το διεθνές κομμουνιστικό κίνημα, θεωρούσαν τον Αντρόποφ μία μεγάλη προσωπικότητα του κομμουνιστικού κόσμου, την οποία, εκτός των άλλων, πίστωναν και με τις εξής αξιοπρόσεκτες ιδιότητες:

► Ανήκε στην παλιά φρουρά και πονούσε την επανάσταση.

► Όλοι του αναγνώριζαν απέραντη σοσιαλιστική νομιμοφροσύνη.

► Υπήρξε Αρχηγός των Υπηρεσιών Ασφαλείας και γνώριζε άριστα πρόσωπα και πράγματα από τα μέσα.

► Επί μία σχεδόν δεκαετία κατέγραφε τις σημαντικότερες δυσπλασίες του συστήματος – στο κράτος, στο κόμμα και στην οικονομία.

► Γνώριζε εξίσου καλά με τη σοσιαλιστική, και την αστική πολιτική οικονομία[2].

Με το δίκιο του, λοιπόν, ο Χαρ. Φλωράκης προβληματίστηκε έντονα όταν άκουσε την εξαιρετική εκείνη προσωπικότητα να λέει με τη σιγανή και σταθερή φωνή του:

Αντρόποφ: Σύντροφε Φλωράκη, παρακάλεσα τον συνεργάτη μου Ζαγκλάντιν να διεκπεραιώσει, αντί για μένα, τις αμέσως επόμενες υποχρεώσεις μου, ώστε να έχουμε άνεση χρόνου στη συζήτησή μας. Και τούτο διότι και τα ελληνικά θέματα με ενδιαφέρουν ιδιαίτερα και αρκετές αλήθειες για τη χώρα μου, τη Σοβιετική Ένωση, θέλω να πω στους Έλληνες συντρόφους. Εκεί που έχουν φτάσει τα πράγματα κανείς κομμουνιστής δεν επιτρέπεται να τρέφει αυταπάτες για τα μεγάλα προβλήματα του σοσιαλισμού.

Και εν συνεχεία:

Αντρόποφ: Η Σοβιετική Ένωση -αλλά και οι Λαϊκές Δημοκρατίες- έχει τεράστια προβλήματα σε τρεις κρίσιμους τομείς: στην οικονομία, στο κράτος και στο κόμμα. Η οικονομία βρίσκεται στην κόψη του ξυραφιού. Το κράτος γέμισε γραφειοκράτες που νοιάζονται μόνο για τον εαυτό τους. Και το κόμμα, αντί να παράγει πολιτική κυβερνά, διοικεί και συναλλάσσεται με όλα όσα αυτά συνεπάγονται για το σοσιαλιστικό σύστημα και τις προοπτικές του…

Και εν συνεχεία:

Αντρόποφ: Αν συνεχιστεί η σημερινή κατάσταση και δεν λάβουμε αποτελεσματικά μέτρα αμέσως, σε πέντε το πολύ χρόνια πολλά εργοστάσια θα αρχίσουν να κλείνουν, δεν θα έχουμε χρηματικούς πόρους να πληρώνουμε μισθούς και συντάξεις και, γενικά, η χώρα θα αδυνατεί να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις της, ενώ, παράλληλα, ένα τρομακτικό κύμα ανεργίας θα υποσκάψει τα θεμέλια του σοσιαλιστικού συστήματος και η κοινωνική αξιοπιστία του θα καταρρακωθεί…

Φλωράκης: Τι έφταιξε και τι φταίει, σύντροφε Αντρόποφ; Ρώτησε σοκαρισμένος ο Χαρ. Φλωράκη.

Αντρόποφ: Θα αναφέρω κάποια παραδείγματα, από τα οποία βγαίνει μια ικανοποιητική απάντηση στο ερώτημά σου. Περηφανευόμαστε, σύντροφε, ότι έχουμ το μεγαλύτερο και καλύτερο στόλο τρακτέρ σε ολόκληρο τον κόσμο. Περί μύθου πρόκειται, φυσικά. Διότι τα φτιάξαμε σύμφωνα με μία κομματική ντιρεκτίβα, βάσει της οποίας πρέπει να σκάβουν σε βάθος ενός μέτρου τη γη, ώστε να έρχονται στην επιφάνεια όλο και πιο γόνιμα εδάφη. Και αφού χάθηκαν τόσοι πόροι και τόσα χρόνια, μάθαμε από τα αγροτικά ινστιτούτα ότι το γόνιμο έδαφος βρίσκεται στα δέκα πρώτα εκατοστά του εδάφους! Δώσαμε σε πολλές κρατικές επιχειρήσεις το δικαίωμα της αυτοδιαχείρισης, ως κίνητρο για την παραγωγή. Και ναι μεν όλες σχεδόν πιάνουν τις νόρμες τους, όμως, αν δεν τις ενίσχυε το κράτος, από άλλους πόρους, πολλές θα είχαν κλείσει, γιατί τα αγαθά που παράγουν είναι απούλητα, λόγω κακής ποιότητας! Είπαμε να καταργήσουμε τη μεσολάβηση του υπουργείου Εξωτερικού Εμπορίου σε αρκετές από τις εξαγωγές μας, για να απλοποιήσουμε τις διαδικασίες και να επιταχύνουμε τους χρόνους, αλλά το μόνο που κατορθώσαμε ήταν να χάνουμε αγορές, λόγω ασυνέπειας των αυτοδιαχειριζομένων κρατικών επιχειρήσεων. Συγχρόνως, η εσωστρέφειά μας δεν μας άφηνε, δεκαετίες τώρα, να προσαρμόσουμε στις ανάγκες του δικού μας συστήματος, του σοσιαλιστικού, μοντέλα, τεχνικές και πρακτικές που δοκιμάστηκαν στον καπιταλιστικό κόσμο και πέτυχαν…

Φλωράκης: Αφού είναι γνωστά τα προβλήματα, σύντροφε Αντρόποφ, γιατί καθυστερούν οι αναγκαίες μεταρρυθμίσεις; Όταν, μάλιστα, υπάρχουν και οι κίνδυνοι που αναφέρθηκαν;

Αντρόποφ: Εύλογη η ερώτηση. Υπάρχουν σοβαρές, αν όχι και ανυπέρβλητες δυσκολίες. Οποιαδήποτε μεταρρύθμιση σε οποιονδήποτε τομέα -ας πούμε στη βιομηχανία- για να υλοποιηθεί και να αποδώσει, χρειάζεται μια ανάλογη μεταρρύθμιση στο κράτος, μια ανάλογη μεταρρύθμιση στο κόμμα, μία ανάλογη μεταρρύθμιση στο πιστωτικό σύστημα. Διότι, με το σημερινό κράτος, με το σημερινό κόμμα και με το σημερινό πιστωτικό σύστημα, οποιαδήποτε προσπάθεια να μεταρρυθμιστεί η οικονομία μπορεί να οδηγήσει σε ανεξέλεγκτες εξελίξεις – ακόμη και να απειλήσει την ίδια την ύπαρξη του συστήματος…

Φλωράκης: Μα αφού η εξουσία βρίσκεται στα χέρια του κόμματος…

Αντρόποφ: Σήμερα. Και, μάλιστα, όχι απολύτως. Αύριο, όμως; Αν παραλύσει το κράτος; Αν πάψουν να πληρώνουν οι κρατικές επιχειρήσεις; Αν η διαφθορά διογκωθεί; Αν η ανταγωνιστικότητα των προϊόντων μας πέσει περαιτέρω; Αν υπάρξουν εκατομμύρια άνεργοι; Αν όλα αυτά μπουν σε κρίση, πώς δεν θα περάσει η κρίση και στο κόμμα, αφού είναι ταυτισμένο και με το κράτος και με την οικονομία και με όλα; Τότε, την εξουσία θα την αρπάξουν οι τυχοδιώκτες και οι πάσης φύσεως εχθροί του σοσιαλισμού…

Φλωράκης: Δηλαδή, πάμε για αδιέξοδο;

Αντρόποφ: Δεν είπα αυτό, σύντροφε. Απλώς σκιαγραφώ τις τεράστιες δυσκολίες και τους τεράστιους κινδύνους. Και, φυσικά, δεν σταυρώνουμε τα χέρια. Ήδη έχουμε ιδρύσει Επιτροπές σε κάθε τομέα της οικονομίας και της δημόσιας ζωής. Επιτροπές που βρίσκονται έξω από το κράτος και έξω από το κόμμα και λογοδοτούν απ’ ευθείας στο Πολιτικό Γραφείο. Οι Επιτροπές αυτές μελετούν έναν-έναν τομέα της διοίκησης, της οικονομίας, του κόμματος, των συνδικάτων κ.λπ., καταγράφουν προβλήματα και προτείνουν διορθώσεις, αλλαγές, μέτρα. Για την ώρα έχουν συγκροτηθεί και εργάζονται περισσότερες από 500 Επιτροπές. Παράλληλα, πραγματοποιούμε μετακινήσεις κυβερνητικών, κρατικών, κομματικών και παραγόντων της οικονομίας με κύριο κριτήριο τις ικανότητές τους, τις ειδικές γνώσεις τους και την αποφασιστικότητά τους, να προχωρήσουν όποιες και αν είναι οι δυσχέρειες στην πορεία. Μπορώ να πω ότι, αν όλα πάνε καλά, τα πρώτα αποτελέσματα θα αρχίσουν να φαίνονται ύστερα από μια τριετία περίπου…

Μερικές παρατηρήσεις μόνον.

Θεωρώ ότι η συνάντηση Αντρόποφ-Φλωράκη έγινε. Δεν είχαν κανέναν λόγο οι Χ. Φλωράκης και Μ. Ανδρουλάκης να εφεύρουν μια τέτοια συζήτηση 15-20 χρόνια μετά.

Θεωρώ, επίσης, ότι η συζήτηση, όπως την περιγράφουν οι δύο άνδρες στον συγγραφέα του βιβλίου, «στρογγυλοποιήθηκε» βάσει των εξελίξεων που είχαν σημειωθεί στο μεταξύ.

Οι διαπιστώσεις του Αντρόποφ για τα αδιέξοδα του σοβιετικού συστήματος, δείχνουν προφανώς τα αδιέξοδα αυτού του συστήματος, αλλά δείχνουν και κάτι άλλο: συστήματα τέτοιου μεγέθους, ελεγχόμενα κεντρικά και από την πρώτη στιγμή, αποδεικνύεται στο τέλος ότι είναι μη μεταρρυθμίσιμα. Απλά, στο τέλος, καταρρέουν.

Θεωρώ, επίσης, ότι τα «μεγάλα κεφάλια» της Δύσης δεν είχαν, σε καμία χρονική στιγμή της ιστορικής πορείας της Σοβιετίας, κανένα ιδιαίτερο πρόβλημα με το «σοσιαλιστικό» σύστημα. Αν το «πείραμα» πετύχαινε, τι Μόσχα τι Λονδίνο… [μια ματιά στη σύνθεση της Επιτροπής του Αμερικανικού Ερυθρού Σταυρού, που επισκέφθηκε για «ανθρωπιστικούς» λόγους τη Ρωσία αμέσως μετά την «Επανάσταση» θα πείσει και τους πλέον καχύποπτους…]

Και το άλλο μεγάλο σύστημα, που κυριαρχεί σήμερα, είναι μη μεταρρυθμίσιμο. Αυτά για όσους τρέφουν «οικολογικές ανησυχίες»…

Και άλλα πολλά…

Και ως πνευματική άσκηση, τα εξής:

Φανταστείτε τον Κώστα Καραμανλή να μιλάει σε κάποιον φίλο ηγέτη για την αδυναμία επανίδρυσης του ελληνικού κράτους…

Ή τον Γιώργο Παπανδρέου για την αδυναμία επανίδρυσης του ΠΑΣΟΚ.

Υπάρχουν πράγματα που μεταρρυθμίζονται και πράγματα που δεν μεταρρυθμίζονται.

Κι όσο πιο βαθιές ρίζες στην κοινωνία έχουν τόσο πιο μη μεταρρυθμίσιμα αποδεικνύονται…



[1] Ο κατάλογος των γεγονότων προέρχεται από την αμέσως προηγούμενη παράγραφο του βιβλίου, από εκείνη που αρχίζω την παράθεση.[2] Στον κατάλογο αυτόν με τα «προτερήματα» του Γιούρι Αντρόπωφ αντιπαραθέστε την παράγραφο Controversy and later publications on the topic από το βιογραφικό του ανδρός στη Wikipedia.

Advertisements
Κατηγορίες:Χωρίς κατηγορία Ετικέτες: , , ,
  1. 24/10/2007 στο 11:50

    Κατά διαβολικήν σύμπτωσιν [ο Θεός να ρίξει πυρ κατά των αθέων κομμουνιστών!], κι ενώ από ημερών ήθελα να ελέγξω το πότε ακριβώς στας αρχάς Νοεμβρίου συμπληρώνονται τα 90 έτη της «Επαναστάσεως», μόλις διεπίστωσα ότι, βάσει του Παλαιού Ημερολογίου [εις τα του οποίου έχει εντρυφήσει και ο Μακαριότατος], η «Επανάστασις» των αθέων μπολσεβίκων έλαβεν χώραν την 24ην του μηνός Οκτωβρίου του σωτηρίου έτους 1917!

    Κατά διαβολικήν, επίσης, σύμπτωσιν, έναν ακριβώς χρόνον πριν, στας 24 Οκτωβρίου 2006, είχα ομολογήσει την αθεΐαν μου [ο Θεός να με κατακαύσει!] εις αυτάς τούτας τας σελίδας, και εις το πόνημά μου «Γερνάω Ακίνδυνα», σύνδεσμον προς το οποίον θα βρείτε εις την κορυφήν της σελίδος.

  2. frankiethecat
    24/10/2007 στο 12:09

    @ Χρήστο

    χο χο Αγαπητέ μου ξεχνάς ότι οι Ρώσοι τηρούν το Πάτριο Ημερολόγιο και πέραν τούτου τα προεόρτια αρχίζουν με τον εσπερινό της προηγουμένης 😉

    Βεβαίως, βεβαίως μιλάμε για το δυαδικό σύστημα ακόμη, για τους Σοφούς Δημιουργούς του είναι μια άλλη Ιστορία … αρκετά παλαιά.

  3. 24/10/2007 στο 13:37

    @ frankiethecat

    Το «Πάτριο» Ημερολόγιο;

    Μόνον εκκλησιαστικώς και εορταστικώς. Κατά τα άλλα 24 Οκτωβρίου έχουν κι αυτοί σήμερα.

    Δεν υπήρξε, τουλάχιστον στην περίπτωση της Σοβιετίας, κανένα δυαδικό σύστημα. Τώρα αν οι υπάλληλοι Α’ ή Β’ κατηγορίας ήξεραν ολόκληρο το στόρυ, τα λες κι εσύ…

    Α! Κι οι Σοφοί Δημιουργοί, άνθρωποι σαν κι εμάς είναι… Μόνον πολύ πιο καθάρματα…

    ΥΓ. Αν εμείς είμαστε έστω και κατ’ ελάχιστον καθάρματα 🙂

  4. 24/10/2007 στο 22:56

    Γειά σας!

    Το απήλαυσα το κείμενο!

  5. 25/10/2007 στο 04:27

    Χρήστο για την ιστορία και μόνο που φαίνεται πολύ στρογγυλεμένος ο διάλογος. Δεν γνωρίζω αν φταίει ο τρόπος που τον παρουσιάζει ο Θεοχαράτος, αλλά αν αφαιρέσεις τις ερωτήσεις, σχεδόν το υπόλοιπο στέκεται σαν ανάλυση και από μόνο του

  6. 25/10/2007 στο 13:35

    @ gregykapogeorge

    Η απόλαυση δική σου, η χαρά δική μας, η ανάλυσή τους τι απέγινε;

    @ Μάριε

    πολύ στρογγυλεμένος τω όντι. Ως ανάλυση είναι μια χαρά, και δεν θα περίμενε κανείς να είχε πει ο Αντρόπωφ τίποτα διαφορετικό [και είχε πει ήδη πολλά.] Αυτό που λείπει από το σχετικό κεφάλαιο του βιβλίου είναι μια εκτίμηση του Φλωράκη [δεν είναι σαφές αν στη συζήτηση παραβρέθηκε κι ο Ανδρουλάκης, μάλλον απίθανο] σχετικά με τα όσα λέχθηκαν. Η εκτίμηση, δηλαδή, του Φλωράκη ποια ήταν; Από τα λεγόμενα του Αντρόπωφ τι συμπέρασμα έβγαλε; Ότι οι δυσκολίες ήταν ανυπέρβλητες ή όχι; Κι αυτό είναι μόνον ένα παράδειγμα… Κρίμα που δεν καταγράφονται οι εκτιμήσεις του. Γιατί μετά δεν θα στηνόταν στο «εκτελεστικό απόσπασμα» κι ο Γκόρμπι. Όχι ότι ήταν και καλό παιδί, αλλά να μην πληρώνει μόνον αυτός τα σπασμένα μιας ολόκληρης κατάστασης 70 χρόνων…

  1. No trackbacks yet.
Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.
Αρέσει σε %d bloggers: