Αρχείο

Archive for 12/05/2008

Σπάει η διαλεκτική τσιμεντόλιθους;

Βρισκόμαστε στο μακρινό 1973, πέντε μόλις χρόνια μετά τον Μάη.

Ο σύντροφος Ρενέ Βιενέ [René Viénet, 1944], μέλος της Καταστασιακής Διεθνούς [Situationist International], που είχε διαλυθεί έναν χρόνο νωρίτερα, προχωρά σε ένα πρωτοποριακό εγχείρημα: μεταστρέφει μία ολόκληρη ταινία καράτε!

Ορισμός: μεταστροφή: ενσωμάτωση σημερινών ή περασμένων καλλιτεχνικών παραγωγών σε μιαν ανώτερη κατασκευή του περιβάλλοντος. Μ’ αυτή την έννοια δεν μπορεί να υπάρχει καταστασιακή ζωγραφική ή μουσική, αλλά καταστασιακή χρήση αυτών των μέσων. Με μια απλούστερη έννοια, η μεταστροφή στο εσωτερικό παλιών πολιτιστικών σφαιρών, είναι μια μέθοδος προπαγάνδας, που μαρτυρά τον μαρασμό και την απώλεια ενδιαφέροντος αυτών των σφαιρών. [Καταστασιακή Διεθνής, τεύχος 1, 1958]

Τι ακριβώς έκανε ο Βιενέ; Πήρε μια ταινία καράτε [το «Crush» του Κινέζου Kuang-chi Tu, που είχε γυριστεί το 1972], διατήρησε όλο το οπτικό μέρος και άλλαξε το ηχητικό – ντουμπλάρισε δηλαδή τους διαλόγους και πρόσθεσε ορισμένα σχόλια. Έτσι η πάλη του καλού με το κακό μετατράπηκε σε πάλη του προλεταριάτου με τη γραφειοκρατία. [Η περιγραφή της ταινίας και ο ορισμός από σελίδα του Ξενοδοχείου των Ξένων].

Ας παρακολουθήσουμε έναν χαρακτηριστικό διάλογο από την ταινία του Βιενέ, ο τίτλος της οποίας είναι «Μπορεί η διαλεκτική να σπάσει τσιμεντόλιθους;» [La dialectique peut-elle casser des briques?, Can dialectics break bricks?].

Γραφειοκράτης: «Δεν θέλω πια ν’ ακούω για την πάλη των τάξεων. Αλλιώς θα στείλω τους κοινωνιολόγους μου!«

Γραφειοκράτης: «Και στην ανάγκη τους ψυχιάτρους μου! Τους πολεοδόμους μου! Τους αρχιτέκτονές μου!«

Γραφειοκράτης: «Τους Φουκώ μου! Τους Λακάν μου! Κι αν δεν τα καταφέρουν, θα στείλω ακόμα και τους στρουκτουραλιστές μου.«

Προλετάριος: «Γραφειοκράτη!«

Ο διάλογος συνεχίζεται…

Η ταινία υπάρχει ολόκληρη στο διαδίκτυο: «Μπορεί η διαλεκτική να σπάσει τσιμεντόλιθους;» [στα γαλλικά, με αγγλικούς υπότιτλους]

***

Θυμήθηκα την ταινία του Βιενέ χθες το βράδυ, καθώς προσπαθούσα να παρακολουθήσω στην τηλεόραση την απαράδεκτη ταινία του Κουέντιν Ταραντίνο «Kill Bill Volume 1«. Η ταινία δεν βλεπόταν, αλλά κάποια στιγμή [εκεί που γίνεται η «τελική σύγκρουση» στο εστιατόριο] είχα τη φαεινή ιδέα να αρχίσω να μεταστρέφω τους διαλόγους της ταινίας. Η ταινία είχε γίνει πια μια απόλαυση! Φυσικά [;], η Ούμα Θέρμαν ήταν ο κακός καπιταλιστής, που συνέτριψε ανελέητα τους προλετάριους που διεκδικούσαν τα κεκτημένα τους.

Και μια-δυο μετεστραμμένες ατάκες, που πρόλαβα, εν μέσω γελώτων, να σημειώσω.

Η σάλα του εστιατορίου είναι γεμάτη με αίματα, κομμένα μέλη και πτώματα. «Ούμα Θέρμαν»: «Αν είστε ακόμα ζωντανοί μην χρονοτριβείτε! Στη δουλειά!»

Κι όταν, έξω στη χιονισμένη αυλή [οι διάλογοι των δύο κοριτσιών εδώ θα μπορούσαν να αφορούν τις κλιματικές αλλαγές στον πλανήτη…], η Ούμα Θέρμαν «παίρνει το σκαλπ» της «κακιάς» [στην… καλή έκδοση της ταινίας], ακούγεται το σχόλιο: «Κι έμεινε το think tank της εργατικής τάξης ακέφαλο…»

Η μετεστραμμένη ταινία θα μπορούσε να έχει τον τίτλο: «Kill Bill III – Η Τέχνη της Παλινόρθωσης«.

Τελικά, σκέφτομαι ότι ο καπιταλισμός είναι γυναίκα. Ξανθιά και γαλανομάτα. Και σκληρή. Πολύ σκληρή!

***

Ο Ρενέ Βιενέ είχε γράψει, αμέσως μετά τα γεγονότα του Μάη, κι ένα βιβλίο που κυκλοφόρησε στη Γαλλία την ίδια χρονιά και μεταφρασμένο στα ελληνικά το 1978: Μάης 1968, Λυσσασμένοι και Σιτουσιονιστές μέσα στο Κίνημα των Καταλήψεων, μετ. Μαρία Ζάκκα, εκδ. Διεθνής Βιβλιοθήκη. Η αγγλική μετάφραση ολόκληρου του βιβλίου: Enragés and Situationists in the Occupations Movement

***

Και το εξώφυλλο της βιντεοκασέτας [που κάπου βόσκει]. Είχα γράψει για την ταινία και στις Θ&Δ classic: