Αρχική > Πρόσωπα, Πλανήτης Γη Α.Ε. > Μοναξιά μας, όλη…

Μοναξιά μας, όλη…

22/12/2008

Τι να γράψεις τούτο το κρύο και βροχερό πρωινό του Δεκέμβρη;

… Κι ένας μοναχικός σπουργίτης που είχε κουρνιάσει στη βουκαμβίλια του μπαλκονιού και τιτίβιζε ασταμάτητα, πέταξε κι αυτός μακριά, όταν έφτασα ως την τζαμόπορτα για να τον δω… Φαεινές ιδέες…

Μοναξιά μας, όλη…

Τι να γράψεις;…

Για τον Πασκουάλε; Για τη μοναξιά του; Την οργή του; Την απελπισία του; Την παραίτησή του; Την αυτοτιμωρία του; Το «κλείσιμό» του;

Πασκουάλε. Κάπου στην Καμπανία. Στις γειτονιές της Νάπολης. Μόδιστρος. Απ’ τους φτωχούς. Ράφτης. Μάστορας με το ψαλίδι, τις καρφίτσες, τα πατρόν, τα υφάσματα, τα υλικά της τέχνης του.

Τον ξέρετε όσοι είδατε την ταινία «Γόμορρα» του Ματέο Γκαρόνε, τη βασισμένη στο ομότιτλο βιβλίο του Ρομπέρτο Σαβιάνο. Του επικηρυγμένου από την Καμόρρα Ρομπέρτο Σαβιάνο. Στον σύγχρονο κόσμο, δεν «εκδίδουν» φετφάδες μόνον οι μουλάδες…

gomorra

Διάβασα το βιβλίο την προπερασμένη εβδομάδα και την περασμένη είδα και την ταινία. Όσον αφορά την -πραγματική- ιστορία του Πασκουάλε, υπάρχουν κάποιες διαφορές ανάμεσα στη διήγηση του βιβλίου και σ’ εκείνη της ταινίας.

Συνοπτικά:

Πασκουάλε. Ένας φτωχός μεροκαματιάρης ράφτης κάπου στην Καμπανία. Δουλεύει από μικρό παιδί σε μια βιοτεχνία. Φασόν για τους ιταλικούς οίκους υψηλής ραπτικής. Ναι, για τους διάσημους ιταλικούς οίκους…

Το πώς αυτές οι «ανύπαρκτες» βιοτεχνίες ράβουν για τους Οίκους είναι μια άλλη ιστορία. Περιγράφεται λεπτομερειακά στο βιβλίο. Στην ταινία υπάρχει μόνον η σκηνή με τον «πλειστηριασμό» στη σχολική αίθουσα, και τους αριθμούς που γράφονται στον μαυροπίνακα…

«Ανύπαρκτες»; Ναι. Δεν έχουν «βιβλία», δεν είναι εγγεγραμμένες στα οικεία επιμελητήρια, δεν διαθέτουν τραπεζικούς λογαριασμούς [δανείζονται απ’ την Καμόρρα], δεν έχουν καμία απολύτως σχέση με τις υπηρεσίες του ιταλικού κράτους. Πολύ απλά δεν υφίστανται. Επισήμως. Όμως υπάρχουν. Τουλάχιστον για τους οίκους υψηλής ραπτικής. Και για όσους δουλεύουν σ’ αυτές 12, 14, 16 ώρες τη μέρα για 400, 500, 600 ευρώ το μήνα…

Κάποιο βράδυ, ο Πασκουάλε, ο ράφτης Πασκουάλε, ο άριστος μάστορας με τον μισθό των 600 ευρώ τον μήνα, έκατσε να χαζέψει στην τηλεόραση.

Και πάνω στο ζάπινγκ, «κοκκάλωσε». Ο Πασκουάλε…

Τελετή απονομής των Όσκαρ. Οι σταρ προσέρχονται στο θέατρο. Φλας, τηλεοπτικές κάμερες, δημοσιογράφοι, φαν.

Και η εκθαμβωτική Αντζελίνα Τζολί φορώντας ένα σύνολο από λευκό σατέν.

[Στην ταινία εμφανίζεται η Σκάρλετ Γιόχανσον. Η -πραγματική- ιστορία του βιβλίου αναφέρει την Α. Τζολί…]

Η Αντζελίνα Τζολί περπατούσε πάνω στο κόκκινο χαλί φορώντας ένα σύνολο από λευκό σατέν. Παραγγελία σε κάποιον οίκο υψηλής ραπτικής της Ιταλίας…

Και ραμμένο από τον Πασκουάλε. Σε μια «μαύρη» βιοτεχνία στο Αρζάνο.

Του είχαν στείλει τις αναλογίες. «Αυτό πάει στην Αμερική» του είπαν. Ηξεραν για ποιον προορίζονταν, αλλά κανείς δεν τον είχε προειδοποιήσει.

«Αυτό πάει στην Αμερική»…

«Θυμόταν ακόμα αυτό το λευκό ταγιέρ», γράφει ο Ρ. Σαβιάνο. «Θυμόταν ακόμη τα μέτρα, όλα τα μέτρα. Το κόψιμο στο λαιμό, τα χιλιοστά στους καρπούς. Και το παντελόνι. Είχε περάσει τα χέρια του στους σωλήνες των ποδιών και θυμόταν ακόμη το γυμνό σώμα που κάθε ράφτης φαντάζεται. Ένα γυμνό χωρίς ερωτισμό, σχεδιασμένο πάνω σε ψεύτικους μυς, σε πήλινα οστά…»

Κι ο Πασκουάλε μπροστά στην οθόνη της τηλεόρασης ένιωσε μόνον οργή. Γιατί κανείς δεν θα αναγνώριζε το έργο των χεριών του. Γιατί κανείς δεν θα τον πίστευε αν έλεγε «αυτό το ρούχο το έφτιαξα εγώ».

Ο Πασκουάλε δεν έκλεισε την τηλεόραση.

Ούτε την πόρτα του σπιτιού έκλεισε βγαίνοντας.

Είχε «κλειστεί» ο ίδιος…

Παράτησε τη ραπτική. Κι έγινε οδηγός νταλίκας. [Στην ταινία αναφέρεται ότι ήταν ήδη οδηγός νταλίκας όταν είδε τη Γιόχανσον…]

Ο Ρομπέρτο Σαβιάνο συνάντησε τον Πασκουάλε δυο μήνες μετά. «Ο καλύτερος ράφτης του κόσμου οδηγούσε τα φορτηγά της Καμόρρα…», γράφει. «Τα χέρια του ήταν κόκκινα, οι κόμποι των δαχτύλων του γδαρμένοι. Όπως όλων των φορτηγατζήδων που κρατάνε για ώρες το τιμόνι, με τα χέρια να παγώνουν και την κυκλοφορία να διακόπτεται…»

Οι δυό τους έφαγαν μαζί. Κι όταν ο Πασκουάλε σηκώθηκε να χαιρετήσει έναν φίλο του, ο Ρομπέ άνοιξε το πορτοφόλι του Πασκουάλε, από το οποίο εξείχε μια φωτογραφία. Ένα «εξώφυλλο με την Αντζελίνα Τζολί ντυμένη στα λευκά, με το σύνολο που είχε ράψει ο Πασκουάλε. Το σακάκι φορεμένο κατάσαρκα. Χρειαζόταν ταλέντο για να την ντύσεις χωρίς να την κρύβεις. Το ύφασμα έπρεπε να ακολουθεί το σώμα, να είναι σχεδιασμένο έτσι που να διαγράφονται οι κινήσεις…»

Η φωτογραφία που είχε ο Πασκουάλε στο πορτοφόλι του ίσως ήταν αυτή:

oscar-2001-1

Ή αυτή:

jolie

Ή αυτή:

oscar-2001-2

[Οι φωτό είναι από την τελετή των Όσκαρ το 2001…]

* * *

Ένα μικρό απόσπασμα από το βιβλίο του Ρομπέρτο Σαβιάνο, Γόμορρα [μετ. Μαρία Οικονομίδου, εκδ. Πατάκη, Αθήνα 2008, πρώτη έκδοση στα ιταλικά 2006].

Ο Ρομπέ αναφέρεται στον Τσιπριάνο, φίλο του ιερέα δον Πεππίνο Ντιάνα, ο οποίος είχε δολοφονηθεί το 1994 μέσα στην εκκλησία του, επειδή είχε αντιταχθεί στην Καμόρρα…  Ήταν 35 ετών.

* * *

«Αυτός κλείστηκε!»

Είχα ακούσει να μιλούν για ένα φίλο από τα νεανικά χρόνια του δον Πεππίνο, τον Τσιπριάνο, που είχε γράψει ένα λόγο για να διαβαστεί στην κηδεία, ένα λίβελο εμπνευσμένο από μια ομιλία του δον Πεππίνο, αλλά εκείνο το πρωί δεν είχε τη δύναμη ούτε να κινηθεί.

Είχε φύγει από το χωριό πριν από πολλά χρόνια, ζούσε στα περίχωρα της Ρώμης, είχε αποφασίσει να μην ξαναπατήσει το πόδι του στην Καμπανία.

Μου είχαν πει ότι ο πόνος για το θάνατο του δον Πεππίνο τον είχε καθηλώσει στο κρεβάτι επί μήνες.

Όποτε ρωτούσα γι’ αυτόν, μια θεία του απαντούσε συστηματικά και με τον ίδιο πένθιμο τόνο:

«Κλείστηκε. Ο Τσιπριάνο πλέον κλείστηκε!»

Κάθε τόσο κάποιος κλείνεται. Έπειτα σ’ αυτά τα μέρη δεν είναι σπάνιο να ακουστεί κάτι τέτοιο. Όποτε ακούω ετούτη την έκφραση, μου έρχεται στο νου ο Τζουστίνο Φορτουνάτο, ο οποίος στις αρχές του προηγούμενου αιώνα -για να γνωρίσει την κατάσταση των χωριών της νότιας οροσειράς των Αππεννίνων- είχε περπατήσει επί μήνες, περνώντας απ’ όλα, μένοντας στα σπίτια των ξωμάχων, ακούγοντας τις μαρτυρίες των πιο εξοργισμένων χωρικών, μαθαίνοντας τι είδους φωνή και οσμή είχε το ζήτημα του Νότου.

Όταν αργότερα έγινε γερουσιαστής, επέστρεψε σ’ αυτά τα χωριά και ζητούσε να μάθει νέα για τα άτομα που είχε συναντήσει πριν από χρόνια, για τα πιο μαχητικά, που θα ήθελε να τα εμπλέξει στα ανανεωτικά πολιτικά του σχέδια.

Συχνά όμως οι συγγενείς τού απαντούσαν: «Αυτός κλείστηκε!»

Να κλειστείς, να σωπάσεις, σχεδόν να βουβαθείς, μια επιθυμία να διαφύγεις μέσα στον ίδιο σου τον εαυτό, να σταματήσεις να ξέρεις, να καταλαβαίνεις, να πράττεις. Να σταματήσεις να αντιστέκεσαι, μια επιλογή ασκητισμού που αποφάσισες ένα λεπτό προτού υποκύψεις στους συμβιβασμούς του πραγματικού.

Και ο Τσιπριάνο είχε κλειστεί.

Μου διηγήθηκαν στο χωριό ότι είχε αρχίσει να κλείνεται από τότε που παρουσιάστηκε σε μια συνέντευξη εργασίας για να προσληφθεί ως υπεύθυνος ανθρωπίνων πόρων σε μια εταιρεία αποστολών του Φροζινόνε. Διαβάζοντας το βιογραφικό του δυνατά, ο εξεταστής σταμάτησε στον τόπο μόνιμης κατοικίας.

«Α, κατάλαβα από πού κατάγεστε! Από το χωριό εκείνου του διάσημου αρχιμαφιόζου… του Σάντοκαν, έτσι δεν είναι;»

«Όχι, είναι το χωριό του Πεππίνο Ντιάνα!»

«Ποιου;»

Ο Τσιπριάνο σηκώθηκε από την καρέκλα του κι έφυγε. Για να ζήσει, δούλευε ένα περίπτερο στη Ρώμη…


Advertisements
  1. 22/12/2008 στο 15:47

    Καλέ κύριε! Πείτε! Το βιβλίο είναι καλό για ένα διάλειμμα από τον ζόφο των ημερών?

  2. bfo
    22/12/2008 στο 22:04

    Για την ποιητική άδεια έχω δύο ενστάσεις:

    α) Ιταλικές υπόγειες βιοτεχνίες που ράβουν «για τους οίκους υψηλής ραπτικής»; Με «400, 500, 600 ευρώ το μήνα…»; Πολλά μου φαίνονται. Ακόμα και τα πανακριβότερα ρούχα των οικώνε τύπου Αρμάνι, Χαρμάνι, Βερσάτσε, κλπ ράβονται «in china» και σε ανάλογα ευαγή μέρη —και βέβαια πολύ κάτω από 400 ευρώ το μήνα μεροκάμματο.

    β) » Όπως όλων των φορτηγατζήδων που κρατάνε για ώρες το τιμόνι, με τα χέρια να παγώνουν και την κυκλοφορία να διακόπτεται…”

    Η κυκλοφορία να διακόπτεται εντάξει, λόγω ακινησίας, αλλά τα χέρια των φορτηγατζήδωνε «να παγώνουν» γιατί και πως —μες την καμπίνα, με το αρκουδίσιον συνεχώς αναμένο; Αυτοί που έχω πετύχει πάντως πάνε για μάσα στο δρόμο με τη μηχανή αναμένη —για να μην κλείσει το αρκουδίσιο.

  3. 22/12/2008 στο 22:39

    Μπα! Μάλλον το ζόφο ζοφερότερο μου φαίνεται πως κάνει. Ε, οικοδεσπότη; Αν πιάνω σωστά το κλίμα του ποστ.

  4. 23/12/2008 στο 08:43

    @ Σκαντζόχοιρος

    Διάλειμμα από τον ζόφο του παρόντος, και «εισαγωγή» στον ζόφο του μέλλοντος, θα έλεγα ότι είναι 😉

    Το βιβλίο δεν είναι κακό. Το πιο αυστηρό που θα μπορούσα να πω, είναι ότι είναι πολύ «λογοτεχνίζον» για τα γούστα μου. Αλλά και πάλι αυτό δεν σημαίνει και τίποτα. Τον «προσωπικό» του πόνο, και τα «προσωπικά» του βιώματα καταγράφει ο συγγραφέας, που γεννήθηκε και μεγάλωσε μέσα σε καθεστώς Καμόρρας. Το «προσωπικό» βέβαια δεν σημαίνει ότι δεν ασχολείται με τις δραστηριότητες της Καμόρρας. Ίσα – ίσα. Χωρίς να πρόκειται για μια «μελέτη» -με την κλασική έννοια του όρου- αποκτάς μια εξαιρετική ιδέα για τις δραστηριότητες του «Συστήματος», για τις διαφορές της με την Κόζα Νόστρα ή την Ντράγκεντα, για το παγκόσμιο εύρος της. Γι’ αυτό εξάλλου τον «επικήρυξαν».

    Χωρίς να αποτελεί αριστούργημα, είναι ένα πολύ καλό βιβλίο, και διαβάζεται ως «μυθιστόρημα», χωρίς να είναι. Το βιβλίο αποτελεί και μια ματιά στο μέλλον, στο ζοφερό μέλλον και της «ελεύθερης αγοράς», όταν αυτή «παραστρατήσει». Και μερικές τέτοιες ματιές είναι συγκλονιστικές. Για παράδειγμα, στην ταινία παρουσιάζεται ο «πλειστηριασμός» στη σχολική αίθουσα, για τα ρούχα του Οίκου. Ε, δεν είναι ακριβώς πλειστηριασμός, αφού κανείς «δεν χάνει» και κανείς «δεν κερδίζει». Αλλά η συνέχεια στις σελίδες του βιβλίου… Και τέτοιες «ιστορίες» έχει μπόλικες το βιβλίο.

    Α, και όσοι είδαν την ταινία, καλό είναι να διαβάσουν και το βιβλίο. Θα την καταλάβουν καλύτερα.

    @ bfo

    α) Ο Πασκουάλε για να μάθει στους Κινέζους [«μετανάστες» στη Νάπολη] τα της υψηλής ραπτικής πληρωνόταν δυο χιλιάδες ευρώ το μάθημα. Τον πήγαιναν και τον έφερναν, για τον φόβο των… ιουδαίων, στο κινέζικο «βιοτεχνικό συγκρότημα» μέσα σε πορτ-μπαγκάζ αυτοκινήτου.

    β) τα παράπονά σας στον συγγραφέα και στη μεταφράστρια.

    @ Vrennus

    Έτσι ακριβώς! Νομίζω πως η πιο ενδιαφέρουσα ιστορία της ταινίας είναι εκείνη με τον διαχειριστή των αποβλήτων. Στο βιβλίο, το σχετικό κεφάλαιο είναι ακόμα πιο ενδιαφέρον – και πιο τρομακτικό. Η ιταλική βιομηχανία «άντεξε» στην «ελεύθερη αγορά» γιατί, μεταξύ άλλων, το κόστος αποκομιδής των αποβλήτων, λόγω Καμόρρας, ήταν ελάχιστο σε σχέση με εκείνο της Γερμανίας, π.χ.

    Ζόφος…

  5. mnk
    23/12/2008 στο 09:02

    Είχα γνωρίσει τυχαία, πριν από καμιά δεκαπενταετία, μια γυναίκα που έραβε «μαύρα», για κάποιον Ελληνα μόδιστρο και αστέρα του lifestyle, της εποχής εκείνης. Ιστορίες εκμετάλλευσης και αυθαιρεσίας να σηκώνεται η τρίχα σου. Εχουμε Καμόρρα στην Ελλάδα;

    @ bfo
    Τα ετοιματζίδικα των οίκων ράβονται στην Κίνα.
    Τα «μοναδικά κομμάτια» της haute couture, που προορίζονται για τους «υψηλούς πελάτες», βγαίνουν απ΄τα χέρια λίγων και συγκεκριμένων μαστόρων τη ραπτικής. Αυτοί μη σου πω… μπορεί να παίρνουν και 1500 ευρώ το μήνα! και ράβουν πολλά κομμάτια κάθε μήνα.
    Ο πελάτης πάλι πληρώνει το «κομμάτι» πολλές χιλιάδες ευρώ, ίσως και δεκάδες χιλιάδες.
    Δεν ξέρω τις τιμές αλλά είμαι σίγουρη ότι θα είναι εξωφρενικές.
    Με το κοστουμάκι της Ατζελίνας, μπορεί να παίρνεις και διαμέρισμα.

  6. 23/12/2008 στο 11:23

    @ mnk

    Καμόρρα στην Ελλάδα δεν ξέρω αν έχουμε. Έχουμε, όμως, διάφορα «άβατα». Και δεν αναφέρομαι στο «άβατο» -εντός εισαγωγικών- των Εξαρχείων.

    Ας πούμε, το άβατο -άνευ εισαγωγικών- του Ζεφυρίου… Πώς;;;!!!

    Ακόμα περιμένω να διαβάσω κάτι για το βράδυ, πριν από δυο βδομάδες, που έγινε οργανωμένο ντου στο αστυνομικό τμήμα Ζεφυρίου, με δίκανα, καραμπίνες και ένα φλεγόμενο φορτηγάκι.

    Τώρα, θα μου πεις, φλεγόταν όλη η Ελλάδα, με το Ζεφύρι θα ασχολούμαστε;

    Αυτό λέω κι εγώ. «Δεν» ασχολούμαστε…

  7. Anon
    27/12/2008 στο 13:22

    Den einaimono h Italia einai kai alles xwres. Opws i Gallia px. Bebaiws pisw apo tin haute couture brisketai mia synomotaxia pou akouei sto onoma Sefarades. Istories synomosias tha pei o Omadeon alla den einai. Gnwrizw apo prwto xeri palious prwtagwnistes alla kai gegonota. Telika o zofos ginetai zoferoteros opws eipothike kai parapanw.

    Oso gia to Zephyr einai apotelesma twn antiratsistikwn energeiwn twn ypallhlon tou megaloy. Pou katevikan stis ekloges me tin FS.

  8. 27/12/2008 στο 18:51

    @Anon
    Δεν μπορώ να χαρακτηρίσω «ιστορίες συνομωσίας» κάποιους που ΔΕΝ ΞΕΡΩ.

    Εξάλλου η ΤΑΣΗ για «ιστορίες συνομωσίας» πολλές φορές απλώς εξάπτει το Νου να ΜΗ βλέπει… πραγματικές συνομωσίες, ακριβώς μπροστά στά μάτια του μερικές φορές.

    Αυτό συμβαίνει ιδίως επειδη η Συλλογική Συνείδηση μιας ομάδας ή λαού (κλπ) έχει δικές της ιδιότητες, μέχρι και δική της αντίληψη, την οποία δεν αντιλαμβάνονται ΚΑΝ τα άτομα που την αποτελούν, καθένα χωριστά. Αυτό τουλάχιστον λέει ένας ερευνητής σε πολύ πρόσφατη δουλειά, εκπληκτική. Αλλά…. καλές γιορτές, το αναβάλλω για άλλη φορά.

  9. filopatria
    31/12/2008 στο 06:48

    @8
    […Δεν μπορώ να χαρακτηρίσω “ιστορίες συνομωσίας” κάποιους που ΔΕΝ ΞΕΡΩ….]

    Exw mia apli logiki gia tetoia pragmata epeidi den eimai polidiadiavasmenos. Otan dw kati poy symbaini mia fora skeftomai oti mporei na einai tyxaio. Otan dw dio fores to idio pragma skeftomai oti mporei na min einai kai toso tyxaio. Otan blepo to idio pragma synexeia skeftomai oti mono enas minaras ua mporouse na epimenei oti einai tyxaio (h kapoios poy tou aresei na diafonei gia tous dikous tou logous). Ayto pou anafero parapano den einai kati pou itan apokleistika dikh mou apopsi. Tin epibebaiose i proforiki paradoxi pollon triron plin ton amesa emplekomenon. Tin epibebaiose i canard enchaine (parousiase sygkekrimena stoixeia pou epeibebaionan tis dikes mas autopsies) kai sto telos mia mistiki epixeirisi skoupa pou egine arketa argotera me skopo na xtypisei oxi tipote allo alla tin apokripsi porwn pou pigainan syxna sto Israil me tin apofygi forologias kai tin mi apodosi FPA (dystyxws oi kyberbhseis exoun ligotero anthropistika kinitra apo ayta pou paroysiazoun).

    I istoria synomosias einai oti pantou brikoume tin idia katigoria antropon na kanei akrtibos to idio pragma. Sigoura den einai oi monoi alla kai alloi tha ekanan to idio an eixan tin dynatotita alla eytixos i dystixos ayti i katigoria einai i moni pou mporei na exei ypostiriji se kathe koinoniko epipedo kai na mporei na epikalestei tin ipsili ypostiriksi anadromika kai sxedon se oles tis eyropaikes koinonies. Ayto einai pou ego leo synomosia. Edo diafonei o oikodespotis mas alla otan blepo ton idio typo fainomenou na epanalambanetai me tin idia logiki alla me diaforetiko tropo(speak english think yiddish) pagkosmios me tous idious panta protagonistes den peithomai oti einia tyxaio.

    Kai anysuxo gia tous dikous mou an8rwpous,(oikogeneia syggeneis filous).

  10. 31/12/2008 στο 12:01

    @ omadeon

    Εξάλλου η ΤΑΣΗ για “ιστορίες συνομωσίας” πολλές φορές απλώς εξάπτει το Νου να ΜΗ βλέπει… πραγματικές συνομωσίες, ακριβώς μπροστά στά μάτια του μερικές φορές.

    Τεράστια αλήθεια!

    Έχω κι ένα εξαιρετικό παράδειγμα, που θα το αναπτύξω του χρόνου…

  1. No trackbacks yet.
Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.
Αρέσει σε %d bloggers: