Αρχική > Αφασιαλάνδη, Ιστορία > Αχμέτ Ελληνάκις

Αχμέτ Ελληνάκις

19/10/2009

chania-archaeological-museum-fountain

Ο, νεαρός τότε, δημοσιογράφος Σπύρος Μελάς βρίσκεται, λίγο πριν από το 1909, σε δημοσιογραφική αποστολή στην Κρήτη, με σκοπό να συναντήσει και να συνομιλήσει με τον Ελευθέριο Βενιζέλο. Γνωρίζονται, συστήνονται, και ο Βενιζέλος λέει: «Τότε… πάμε να πάρουμε μια πορτοκαλάδα!…»

Και συνεχίζει ο Σπ. Μελάς:

Μ’ ωδήγησε σ’ ένα στενό, γειτονικό του Συντριβανιού, σ’ ένα μαγαζάκι λαϊκών αναψυκτικών. Έβγαλε κι έρριξε στο τεζάκι δυο πεντάρες -η πεντάρα ήτανε νόμισμα την ευτυχισμένη εκείνη εποχή- με την παραγγελία:

– Δυο πορτοκαλάδες!…

Πριν μπούμε είχα προσέξει την επιγραφή: «Αχμέτ Ελληνάκις», που δεν εσήμαινε άλλο, παρ’ ότι αυτός ήτανε χριστιανός τουρκεμένος.

– Θα σας πάρω στο λαιμό μου σήμερα – μου είπε, αφού ρουφήξαμε μια γουλιά από την παγωμένη πορτοκαλάδα.

– Γιατί;…

– Θα σας πούνε και σας… τουρκόφιλο, επειδή μπήκαμε σ’ αυτό το μαγαζί. Εδώ πάρα κάτω είναι άλλο ένα τέτοιο κατάστημα, που ανήκει σε χριστιανό… Θα μπορούσαμε να πάμε… Αλλά δεν νομίζετε κι εσείς ότι, από τη στιγμή που έφυγαν οι Τούρκοι από δω, πρέπει σ’ όλα και στο πολίτευμα και στο πνεύμα μας, και στη συμπεριφορά μας και στις συναλλαγές μας, να σβήσει αυτή η διάκριση μεταξύ χριστιανών και μουσουλμάνων;… Σε μια πολιτεία πολιτισμένη κι αληθινά φιλελεύθερη δεν επιτρέπονται αυτές οι διακρίσεις. Πώς θα δείξουμε ότι είχαμε δίκηο να επαναστατούμε κατά του τυρανικού καθεστώτος και να ζητούμε την Ένωση, αν γίνουμε, τώρα, εμείς οι τύραννοι;… Φανταστείτε διανοητικότητα!… Υπήρξαν άνθρωποι που με κατηγόρησαν ως… τουρκόφιλο γιατί, σαν δικηγόρος, ανέλαβα την υπεράσπιση Τούρκων.

Είπαν τουρκόφιλο αυτόν, που σε λίγο έμελλε να μπήξει το σπαθί στα σπλάγχνα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας μέχρι λαβής […]

Απορία: ο Αχμέτ Ελληνάκις, Έλληνας, ελληνόφωνος και μουσουλμάνος ήταν άραγε λιγότερο Έλληνας από τον, για παράδειγμα, Γεώργιο Τούρκογλου, Τούρκο, τουρκόφωνο και χριστιανό, με τον οποίο «αντηλλάγησαν» στην ανταλλαγή των πληθυσμών κάποια χρόνια μετά;

Ποιος τα θα ερμηνεύσει όλα αυτά; [Που θα ‘λεγε κι ο Ζαχαρίας Παπαντωνίου…]

Πηγή: Σπύρος Μελάς, Η Επανάσταση του 1909, σελ. 23-24, εκδ. Το Βήμα, Αθήνα 2009 [πρώτη έκδοση 1957]. Σχετικά με τη γλώσσα -και όχι μόνον- του βιβλίου του Μελά, διαβάστε το Το 1909 του Σπύρου Μελά και ο σημερινός ευπρεπισμός του Ν. Σαραντάκου.

Την φωτογραφία την αναδημοσιεύω από εδώ. Συνοδεύεται από την εξής λεζάντα: «Το τούρκικο συντριβάνι που βρίσκονταν παλιότερα στην Πλατεία Ελευθερίου Βενιζέλου στο ενετικό λιμάνι, φυλάσσεται σήμερα στην αυλή του μουσείου Χανίων.»

Advertisements
  1. Καρλίτο
    19/10/2009 στο 21:52

    Ποιος τα θα ερμηνεύσει όλα αυτά;

    – Κανένας. Και δεν χρειάζεται. Πέρασε ο καιρός που οι σοφοί ερμήνευαν την ιστορία. Τώρα είναι καιρός να την αλλάξουμε.

  2. Ανώνυμος
    19/10/2009 στο 23:05

    Κολοκύθια…
    Όσο Έλληνας είναι ο καταγώμενος από ελληνόφωνη οικογένεια Ραούφ Ντενκτάς, αλλο τόσο «Έλληνες» υπήρξαν και οι Τουρκοκρητικοί, οι οποίοι για όσους γνωρίζουν στοιχειωδώς την ιστορία του νησιού υπήρξαν πραγματική μάστιγα για την Κρήτη.
    Η τουρκοφωνία τμήματος των Ελλήνων Μικρασιατών όπως και αντίστοιχες περιπτώσεις τουρκόφωνων Αρμενίων (τις οποίες ο συγγραφέας μάλλον αγνοεί) αποτελεί εντελώς αυτόνομο κεφάλαιο.
    Και μιας και αναφέρθηκε το ζήτημα, ας ψάξει κάποιος το ζήτημα και ας μας εξιστορήσει με ποια αφορμή κατηγόρησαν οι Χανιώτες τον Βενιζέλο ως προδότη με αποτέλεσμα να τον εγκαταλείψουν ακόμη και οι προστάτες του με τη μνημειώδη ρήση «Αν είναι να τον κρεμάσετε, όχι στο σπίτι μου να μην μαγαρίσει»…

  3. 20/10/2009 στο 06:34

    Μπερδευτήκαν τα παλικάρια και γινήκανε μαλλιά κουβάρια… Η σούπα είναι το φαγητό της εποχής…

    @Ανώνυμος: Ερμηνεύεις πράγματα που έχουν ήδη ερμηνευτεί και θα σε βγάλουν τρελό…

  4. 20/10/2009 στο 10:20

    Σαν το ανέκδοτο με τον Ιμπραήμ Παρασχάκη! Ακόμη γελάω! 🙂

  5. 20/10/2009 στο 11:32

    @ Καρλίτο

    Αλλιώς το λέγαν οι σοφοί… Πάντως το ‘πιασα το υπονοούμενο [ή νομίζω…]

    @ Ανώνυμος

    Μελιτζάνες…
    Μάστιγα για την Κρήτη φαίνεται πως δεν ήταν μόνον οι Τουρκοκρητικοί, αλλά και οι Ελληνοκρητικοί. Εσύ τα λες για τον προδότη Βενιζέλο… Αλλά κι αυτό εξήγηση χρειάζεται. [Αλλά αυτά έχουν ήδη ερμηνευτεί και θα σε βγάλουμε τρελό. Να μην συχνάζεις σε μπλογκ μιασμάτων.]

    @ Cacofonix

    Πάω να διαβάσω τι έλεγε ο -αγαπημένος σου- Μακρυγιάννης για τον Παπαφλέσσα. Κι αυτό… ορμηνεμένο είναι…

    @ εργδημεργ

    Δεν το ξέρω…

  6. 20/10/2009 στο 16:48

    «Απορία: ο Αχμέτ Ελληνάκις, Έλληνας, ελληνόφωνος και μουσουλμάνος ήταν άραγε λιγότερο Έλληνας από τον, για παράδειγμα, Γεώργιο Τούρκογλου, Τούρκο, τουρκόφωνο και χριστιανό, με τον οποίο “αντηλλάγησαν” στην ανταλλαγή των πληθυσμών κάποια χρόνια μετά;»

    Φυσικά ήταν λιγότερο Έλληνας από τον Γεώργιο Τούρκογλου. Μάλλον δεν ήταν καθόλου Έλληνας. Ενώ αντιθέτως ολοκληρωτικά Έλληνες ήταν ο Οδυσσέας Ανδρούτσος (αλβανόφωνος), ο Ολύμπιος Γεωργάκης (βλαχόφωνος), ο καπετάν Κώττας (σλαβόφωνος), ο Πόντιος αντάρτης Στυλιανός Κοσμίδης (τουρκόφωνος)……

    Απ’ την άλλη, με βάση τη θεωρία των ΕΛ και του αίματος, μπορεί ο Αχμέτ (και ο ιδρυτής των Γκρίζων Λύκων Τουρκές) να ήταν κατευθείαν απόγονός τους. Όπως φυσικά και ο Ερντογάν, που πιθανόν -με βάση το θεώρημα του νεοοθωμανισμού- θα είναι ο Τούρκος εκείνος που θα μας αποτελειώσει. [Βέβαια υπάρχει και άλλος δρόμος στη σύγχρονη αστική εποχή.: το στοιχείο της ελληνοφωνίας που παλιά ήταν αδιάφορο στους μουσουλμάνους «Τούρκους», σήμερα σε κάποιους απ’ αυτούς μετατρέπεται σε καθοριστικό στοιχείο για να αποφασίσουν για την εθνική τους ένταξη.]

    Εξάλλου, δεν είχε και πολύ σημασία ο γονότυπος, όταν το Σεπτέμβρη του ’22 οι ελληνόφωνοι μουσουλμάνοι Κρητικοί, φυγάδες στη Σμύρνη λόγω των Κρητικών Επαναστάσεων και πρωτεργάτες στην παρακρατική εθνικιστική «Τεσκιλλάτ ι Μαχσούσα», πρωτοστατούσαν στις σφαγές κατά των Ελλήνων (ελληνόφωνων και τουρκόφωνων) και των Αρμενίων.

    Τι περίεργες υπαρξιακές αγωνίες είναι αυτές που σε πιάσαν φθινοπωριάτικα; Μάλλον περιμένοντας το Χειμώνα 😉

    Μ-π

  7. Ανώνυμος
    20/10/2009 στο 18:29

    Δεν χαρακτήρισα τον Βενιζέλο προδότη. Απλά επισημαίνω ότι σε κάποιες φάσεις της πορείας του είχε δώσει σημαντικές αφορμές ωστε να κατηγορηθεί ως τέτοιος.

  8. 20/10/2009 στο 18:30

    Από την πόλη έρχομαι και στην κορφή κανέλα…

    «Αυτό έμαθε ο Παπαφλέσιας και πήρε τους συντρόφους κ᾿ έφυγε χωρίς-να μου ειπή τίποτας ᾿λικρινής σύντροφος (-πεθαμένος δια την πατρίδα. Δεν θέλω κατηγορήση την διαγωή του η τύχη μου και η δικαιοσύνη του Θεού με φύλαξε ότι εγώ δούλευα δια την πατρίδα αθώα).»

    «Εις το χάνι ήβραμεν και τον Παπαφλέσια με καμπόσους πάγαινε αναντίον του Μπραϊμη. Μου είπε να πάγω κ᾿ εγώ. Του είπα «Με τα ραβδιά δεν πολεμούν πολεμούν με ντουφέκια. Εμείς έχομεν ραβδιά, ξύλα, κι᾿ όχι ντουφέκια». Πέρασε από το Λιοντάρι και ήταν ενθουσιασμένος. Πήγε και χάθηκε. »

    Αντρίκιες κουβέντες. Με σεβασμό και προς τον άνθρωπο και προς την αλήθεια… Ας είχες παράδειγμα τον Μακρυγιάννη…

  9. 20/10/2009 στο 20:00

    Αρκεί που τον έχεις εσύ:

    «Σας είπα τις θυσίες της Ρούμελης. Κι’ αδικημένη είναι κι’ αφανισμένη. Νόμους γυρεύει και σύστημα να πάγη η πατρίς ομπρός. Ο Κολοκοτρώνης όμως κι’ ο Μεταξάς και οι άλλοι οι τοιούτοι καθημερινούς εφύλιους πολέμους θέλουν και φατρίες αυτείνοι τις γέννησαν κι’ από αυτούς προχώρεσαν κ’ οι Αράπηδες.

    Τα 1824 Οκτωβρίου 14 έλαβα την διαταγή να περιλάβω τους ανθρώπους ’στην οδηγίαν μου και να πάγω – ότι δεν προσηκώθη ο Κουντουργιώτης εις τον Ζαΐμη, ότ’ είχε άλλη δουλειά και δεν προσηκώθη εις το καράβι, αντάρτης ο Ζαΐμης. Πήγαμε ’στην Τροπολιτζά, εκεί συναχτήκαμε όλοι να πάμε εις την Αρκαδιά κι’ ο Παπαφλέσιας μαζί. Όμως κι’ αυτεινού του μακαρίτη ο χαραχτήρας ήταν σαν εκεινών. Είχαμε πιαστή πρωτύτερα και βριστήκαμε ομπρός εις την Κυβέρνησιν….

    Ο Παπαφλέσιας πήρε μίαν γυναίκα μ’ ένα ντέφι κ’ έναν με βιολί και πήγαμε εις Λιοντάρι… Τότε στοχάστηκα κι’ αυτούς τους αποστάτες της πατρίδος ν’ απατήσω, δια να μην πάθωμεν καμμίαν ντροπή, ξένοι άνθρωποι κι’ ολίγοι, σε τόση δύναμιν οπού ’ταν αυτείνοι, και τον γενναίον Παπά Φλέσια, οπού γλεντάγει εις το Λιοντάρι με τις γυναίκες και τα λαλούμενα – και δια να γλεντάγη βάσταξε κι’ όλους τους ανθρώπους (δια να πάθω εγώ με τους συντρόφους μου)…

    οπού τα ’χει ο άγιος Παπαφλέσιας, ο πατριώτης του (κι’ αυτός δεν είχε άλλο τίποτα από τα παιγνίδια οπού πήρε από την Τροπολιτζά και γλένταγε με τις συμπατριώτισσές του… Ευτύς οπού το ’λαβε άφησε όλα του τα παιγνίδια και ξημέρωσε εις το χωριόν Σαντάνι… Ο Παπαφλέσιας γύρευε τις επιδέξες, ότι άφησε τα παιγνίδια και ήρθε οληνύχτα…

    Αυτό έμαθε ο Παπαφλέσιας και πήρε τους συντρόφους κ’ έφυγε χωρίς να μου ειπή τίποτας ’λικρινής σύντροφος (– πεθαμένος δια την πατρίδα. Δεν θέλω κατηγορήση την διαγωή του, η τύχη μου και η δικαιοσύνη του Θεού με φύλαξε, ότι εγώ δούλευα δια την πατρίδα αθώα)…

    Ήμουν ’γγισμένος εξ αιτίας του Παπαφλέσια, εις την απάτη οπού μο’ ’καμε και μου πήρε τους ανθρώπους εις τους Κωσταντίνους, και κιντύνεψα να χαθώ και να ντροπιαστώ, και μ’ άφησε και χωρίς πολεμοφόδια, κι’ αυτά ήταν δολερά κινήματα ’σ εμένα…»

  10. 20/10/2009 στο 20:04

    Τρέχα γύρευε, δηλαδή… Το ‘χα ψυλλιαστεί ότι πρέπει να κρίνουμε κατά περίπτωση, αλλά όχι κι έτσι. Το κατά περίπτωση δεν είναι ιστορία.

    Μπα, ούτε υπαρξιακές, ούτε αγωνίες. Ακόμα τούτ’ την άνοιξη, τούτο καλοκαίρι 😉

  11. 20/10/2009 στο 20:10

    Υπάρχει κανείς σ’ αυτή τη χώρα που να μην έχει δώσει τέτοιες σημαντικές αφορμές; Ρητορικό το ερώτημα.

  12. Ανώνυμος
    20/10/2009 στο 20:55

    Ελάχιστοι. Κανείς όμως δεν έμεινε στο απυρόβλητο στο βαθμό που έμεινε ο Βενιζέλος

  13. 20/10/2009 στο 21:45

    επίσης, να μη ξεχάσουμε
    ο ανδρούτσος ήταν μουσουλμάνος (να χρησιμοποιηθεί στο ρεφραίν του «σκεπτικισμού» αυτό)

  14. carlito
    21/10/2009 στο 09:38

    Για την ακρίβεια ήταν μπεκτασής, όπως κι ο Αλήπασας.

    [Ο τελευταίος μπεκταδίδικος τεκές στην Ελλάδα υπήρχε στα Ασπρόγεια των Φαρσάλων τουλάχιστον μέχρι τη δεκαετία του 1930.]

  15. 21/10/2009 στο 10:18

    Συαντιούνται, λέει, δύο κυρίες των βορείων προαστείων σε μία καφετέρια. Ματς-μούτς, τί γίνεσαι χρυση μου, κτλ. Στο μεταξυ, δίπλα ήταν ένας φραππεδόβιος τύπος κι έστησε αυτι.

    Λέει η μία: «- Πώς πέρασες τις διακοπες σου;» Απαντάει η άλλη: «- Πήγα Αίγυπτο!» «- Για τ’ αρχαία, έ;» «Ποια αρχαία, καλε; Για τα νέα πήγα! Νάααα ένα πράμα οι Αιγύπτιοι!», λέει, και αναπαριστα με τα χέρια της το μήκους σημαντικον. «- Κι εσυ, χρυση μου, πώς πέρασες;»
    «- Εγω», λέει η άλλη, «πήγα Κρήτη!» «- Για τ’ αρχαία;» «- Ποια αρχαία, μωρη; για τα νέα πήγα κι εγω! Έ, οι Κρητικοι δεν τό ‘χουν τόσο μεγάλο, όσο οι Αιγύπτιοι, αλλα είναι νάααα χοντρο!», και αναπαριστα με τα χέρια της το πάχους σημαντικον.

    Χαχά, χουχου κι οι δυο τους, τα παίρνει ο τύπος απο δίπλα στο κρανίο, σηκώνεται, πάει στο τραπέζι τους, και λέει:
    «- Κυρίες μου, να συστηθω! Ιμπραήμ Παρασχάκης!»

  16. 21/10/2009 στο 10:27

    @ Ανώνυμος

    Ε, όχι και στο απυρόβλητο ο Βενιζέλος. Τόσες και τόσες απόπειρες γίναν εναντίον του 🙂

    @ Γιάννης – carlito

    Τω όντι μπεκτασής ήταν [για πολιτικούς λόγους (ανέλιξης στο αληπασάδικο)]. Τώρα κατά πόσον οι μπεκτασήδες ήταν μουσουλμάνοι – μουσουλμάνοι, άλλο ζήτημα. Κι άντε να πείσεις τον Γκούρα…

  17. 21/10/2009 στο 10:30

    😆

  18. 22/10/2009 στο 08:40

    ***Ο τελευταίος μπεκτασίδικος τεκές στην Ελλάδα υπήρχε στα Ασπρόγεια των Φαρσάλων τουλάχιστον μέχρι τη δεκαετία του 1930.***

    Είχε «μπαμπά» μέχρι το 1975 – τη χρονια που πέθανε.

  19. 10/11/2009 στο 17:24

    Αλγεινήν, αηδέστατην εντύπωση μου προξένησε αυτό το περί Ελληνοκρητικών. Διότι, δεν υπήρξαν και δεν υπάρχουν, βέβαια, Ελληνοκρητικοί, και για τούτο είναι που δεν ακούσαμε και ποτέ για λόγου τους. Διακρίνουμε και μιλούμε πάντα για Κρητικούς και Τουρκοκρητικούς. Κάθε τι άλλο είναι επιεικώς προχειρότης και ελαφρότης –ίνα μη τι χείρον είπω, αλλά περιορίζομαι ένεκα που είμαι και στο ξένο σπίτι.

    Οι επιμελείς αναγνώστριες μπορούν, βέβαια, να ενδιατρίψουν και σε ένα μάθημα του επόμενου διδακτικού έτους: Εμ, αφού πρόκειται για Κρητικούς και Τουρκοκρητικούς, γιατί τότε μιλάμε για Ελληνοκύπριους και Τουρκοκύπριους; Και μάλιστα, αυτό γίνεται σε πλήρη αντίθεση με κάθε άλλη καθημερινή χρήση: Λέμε, και σωστά: «έχω ένα συμφοιτητή Κύπριο». Ή λέμε: «έχουμε κι ένα Κύπριο στο γραφείο».

    Πρόκειται προφανώς για καθόλου ουδέτερους όρους, η διάδοση των οποίων οφείλεται στην εθνική αποστράτευση των τελευταίων δεκαετιών (που μπορεί και να είναι ό,τι λέγεται συνήθως εθνομηδενισμός). Σε εγκυκλοπαίδειες και σχολικά βιβλία παλαιοτέρων εποχών, η Κύπρος αναφερόταν ως το μεγαλύτερο ελληνικό νησί. Σήμερα, αναφέρεται ως «ένα νησί στην ανατολική Μεσόγειο». Κάτι σαν τα Γρεβενά, δηλ., που κανείς δεν ξέρει κατά που πέφτουν.

    Οπότε…, φτάνουμε αισίως και στο άλλο φασούλι: «οι Ελληνες και οι Κύπριοι»… Και αυτό λέγεται ακόμα και από όσους αγωνιούν και αντιστέκονται στο «η Ελλάδα και η Μακεδονία»…

    -.

  20. 10/11/2009 στο 18:04

    Ιδού ακόμα κάτι, αν και με κίνδυνο να βγούμε περισσότερο εκτός θέματος.

    Η οικογένεια του Ντενκτάς, λοιπόν, είναι πράγματι ελληνόφωνη. Οχι όμως και ελληνική:

    23 Μαϊου 1733 — Αναφέρεται ως εξισλαμισθείς ο Γαλλοεβραίος Αχμέντ
    Πικέν Εφέντης, στη Φλάσου της Σολιάς, στη Κύπρο. Ο Αχμέντ Πικέν Εφέντης
    ήταν πρόγονος του περιώνυμου Ραούφ Ντενκτάς, που σήμερα φέρεται τόσο
    φανατικά σαν Τούρκος.

    Κώστας Κύρρης, εφημ. «σημερινή».
    Αναφέρεται από τον Χ. Χαραλαμπίδη, στο «Ραούφ Ντενκτάς»,
    εκδ. ‘Γερμανός’, Θεσσαλονίκη 2003

    Πολύ προτιμώτερος ο Ιμπραήμ Παρασχάκης!

    -.

  1. 20/10/2009 στο 12:13
Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.
Αρέσει σε %d bloggers: