Αρχική > Ιδέες > Εξημέρωση και πρωτογονισμός

Εξημέρωση και πρωτογονισμός

21/03/2010

Το κειμενάκι που ακολουθεί είναι ένα απόσπασμα από το άρθρο «Υπερπληθυσμός, Αποπληθυσμός, Μισανθρωπία και Εξημέρωση», που δημοσιεύτηκε στο τ. 178 [Μάρτιος 2010] του περιοδικού Τρίτο Μάτι. Το «θυμήθηκα» διαβάζοντας το κείμενο «Ο πολιτισμός και οι ύστατες συνέπειές του«, που είχε δημοσιευτεί στο περιοδικό Aufheben [τ.4] και μεταφράστηκε από την ομάδα «για τη διάδοση της μεταδοτικής λύσσας» το 2007. Για όποιον ενδιαφέρεται. Δεν είναι υποχρεωτικό. Για ποστ επιλογής πρόκειται 😉 Στις σελίδες του Πρακτορείου Rioters θα βρείτε πολλά-πολλά διαμαντάκια, σαν το παραπάνω…

Εξημέρωση και πρωτογονισμός

«Σάπισε ο κόσμος απ’ την κακιά κυβέρνια»; (Δάντης)

Ή μήπως αιτία της σήψης είναι ο ίδιος ο ανθρώπινος πολιτισμός;

Ο Jacques Camatte[1], γύρω στο 1970, χρησιμοποίησε τον όρο «εξημέρωση», για να ερμηνεύσει τους λόγους για τους οποίους οι άνθρωποι δεν εξεγείρονταν πια κατά των απάνθρωπων συνθηκών διαβίωσής τους. Το Κεφάλαιο, ισχυριζόταν, έχει κυριαρχήσει πια σε τέτοιο βαθμό («δεσποτισμός του κεφαλαίου»), και οι άνθρωποι έχουν εξημερωθεί τόσο πολύ, ώστε είναι αδύνατον πια έστω και να φανταστούν έναν διαφορετικό κόσμο.

Ο John Zerzan (γεν. 1943, αμερικανός αναρχικός από τους κύριους εκπροσώπους της Πράσινης Αναρχίας, του αναρχο-πρωτογονισμού και της μετα-αριστερής αναρχίας), θεωρεί πως ο άνθρωπος αντάλλαξε κάποτε την ελευθερία του να είναι «πρωτόγονος» με τη σκλαβιά του να είναι «πολιτισμένος». Και πως ο «πολιτισμός» δεν είναι παρά η διαρκής «πρόοδος» προς την πραγματική βαρβαρότητα. Αυτή η πορεία, σύμφωνα με τον Zerzan, ξεκίνησε πριν από μερικές χιλιάδες χρόνια, όταν ο άνθρωπος από κυνηγός-τροφοσυλλέκτης μετατράπηκε σε γεωργό.

Αξίζει τον κόπο να αναφέρουμε μερικά από τα χαρακτηριστικά των «πρωτόγονων» κυνηγών-τροφοσυλλεκτών που έχουν καταγράψει οι ανθρωπολόγοι και τα οποία παραθέτει ο Zerzan[2].

Ο Lauren van der Post (1958) εξέφρασε το θαυμασμό του για το πληθωρικό γέλιο των San (που ζουν στην έρημο Καλαχάρι), το οποίο αναδύεται «κατ’ ευθείαν από το στομάχι, ένα γέλιο που ουδέποτε ακούς ανάμεσα στους πολιτισμένους ανθρώπους». Οι Truswell και Hansen (1976) συνάντησαν έναν San ο οποίος επέζησε της μάχης με μια λεοπάρδαλη χωρίς τη χρήση κάποιου όπλου. Αν και τραυματισμένος είχε καταφέρει να σκοτώσει το ζώο μόνο με τα χέρια του.

Οι κάτοικοι των νησιών Andaman, δυτικά της Ταϊλάνδης, δεν έχουν ούτε αρχηγούς, ούτε κάποια αντίληψη περί συμβολικών αναπαραστάσεων, ούτε εξημερωμένα ζώα. Παρατηρείται επίσης απουσία επιθετικότητας, βίας και ασθενειών. Οι πληγές θρέφουν εξαιρετικά γρήγορα, ενώ η όραση και η ακοή τους είναι ιδιαίτερα οξείς. Επιδεικνύουν φυσική ανοσία στην ελονοσία και απίστευτη δύναμη στα δόντια. Ο Cipriani (1966) αναφέρει ότι είδε παιδιά ηλικίας 10-15 ετών να συνθλίβουν με τα δόντια τους καρφιά. Υπήρξε επίσης μάρτυρας της ανταμανέζικης τεχνικής συλλογής μελιού με κανέναν απολύτως προστατευτικό ρουχισμό: «Παρ’ όλα αυτά οι μέλισσες δεν τους τσιμπούν. Παρακολουθώντας κανείς τους μελοσυλλέκτες έχει την αίσθηση πως είναι παρών σ’ ένα πανάρχαιο μυστήριο, που δε συναντάται πλέον στον πολιτισμένο κόσμο».

Υπάρχει επίσης ένας μεγάλος αριθμός αποδείξεων όχι μόνο για το φυσικό και συναισθηματικό σφρίγος των πρωτόγονων, αλλά επιπλέον και για τις αυξημένες αισθητηριακές τους ικανότητες. Ο Levi-Strauss (1979) έμεινε κατάπληκτος όταν έμαθε για μια νοτιοαμερικάνικη φυλή, η οποία ήταν σε θέση «να βλέπει τον πλανήτη Αφροδίτη μέσα στο φως της ημέρας». Κατόρθωμα συγκρίσιμο με εκείνο των νοτιοαφρικανών Dogon οι οποίοι θεωρούν τον Σείριο Β ως το σπουδαιότερο αστέρι: για κάποιο άγνωστο σε μας λόγο γνώριζαν, χωρίς τη βοήθεια κάποιου οργάνου, ένα αστέρι το οποίο μπορεί να εντοπιστεί μόνο με τα ισχυρότερα τηλεσκόπια (Temple, 1976). Με ανάλογη διάθεση, ο Boyden (1970) αφηγείται την ικανότητα των Βουσμάνων να βλέπουν τέσσερις από τους δορυφόρους του Δία, με γυμνό μάτι!

Μήπως, τελικά, πήραμε τη ζωή μας (τον «πολιτισμό» μας) λάθος;

Μήπως το μέλλον μας βρίσκεται στο «πρωτόγονο» παρελθόν μας και όχι στο «πολιτισμένο» παρόν «τους»;


[1] Το όνομα του οποίου ανέφερα μια-δυο φορές στο άρθρο «Men in Red», που δημοσιεύτηκε στο προηγούμενο τεύχος του ΤΜ. Αξίζει τον κόπο να αναζητήσετε κείμενά του στο διαδίκτυο.

[2] John Zerzan, Πρωτόγονο Μέλλον, εκδ. Ζωή ή Πολιτισμός, Αθήνα, χ.χ., σελ. 22-23.

Σημείωξις: Οι «Men in Red» ήταν ένα παρακλάδι των Luther Blisset [«Εκκλησιαστής»]. Ολίγα τινά για την ομάδα, από το τ. 177 του ΤΜ:

Στη διετία 1998-1999 [η ομάδα] εξέδωσε δύο τεύχη του περιοδικού MIR [Men in Red] καθώς και το βιβλίο Ριζοσπαστική Ουφολογία.

Οι Men in Red τάσσονταν κατά της «αστικής ουφολογίας» η οποία, κατά τη γνώμη τους, «επιχειρούσε σκόπιμα να αφαιρέσει το επαναστατικό περιεχόμενο της ουφολογίας, ώστε να ταιριάζει με τις απαιτήσεις του καπιταλισμού». Τα μέλη της ομάδας πίστευαν «ότι υπάρχουν εξωγήινες μορφές ζωής και ότι είναι εφικτή η σύναψη πολιτικών σχέσεων μαζί τους ώστε να αγωνιστούν μαζί ενάντια στο κεφάλαιο», ενώ τόνιζαν πως «αυτές οι εξωγήινες μορφές ζωής θα πρέπει να έχουν επιλύσει όλες τις χαρακτηριστικές για τον πλανήτη μας κοινωνικές αντιφάσεις», και πως δεν θα είχαν φτάσει ποτέ στο τεχνολογικό επίπεδο που καθιστά εφικτά τα ταξίδια στο διάστημα αν δεν είχαν επιλύσει ειρηνικά τα κοινωνικά τους προβλήματα…

Είναι χαρακτηριστικό ότι στην αρχή του βιβλίου τους, ευχαριστούσαν μεταξύ άλλων και τους εξής: τον Υποδιοικητή Μάρκος (επειδή το 1996 είχε διοργανώσει στην Τσιάπας τη Διαγαλαξιακή Διάσκεψη της Ανθρωπότητας ενάντια στον Νεοφιλελευθερισμό), τον Καρλ Μαρξ, τον πρώτο επαφικό Τζωρτζ Αντάμσκι, τον Ιταλό μαρξιστή και ιδρυτή του ΚΚΙ Αμαντέο Μπορντίγκα (επειδή ήταν ο πρώτος μαρξιστής που στοχάστηκε πάνω σε διαστημικά θέματα), τον Γάλλο μπορντιγκιστή Ζακ Καμάτ (που έχουμε ήδη αναφέρει), τους καταστασιακούς Γκυ Ντεμπόρ και Εδουάρδο Ρότε, τον Όρσον Ουέλς (για την «εισβολή» των αρειανών), τον συγγραφέα επιστημονικής φαντασίας Φίλιπ Κ. Ντικ και, τέλος, τον Ντάντε Μινατσόλι. Περιέργως πως δεν αναφέρουν τον Χ. Ποσάδας, τις ιδέες του οποίου προφανώς γνώριζαν. Αλλά, από την άλλη, οι φιλοκαταστασιακοί δεν έτρεφαν ποτέ καμιά ιδιαίτερη εκτίμηση στον Τρότσκυ και στους οπαδούς του. Οι Men in Red έπαψαν να υπάρχουν ως ομάδα λίγο μετά την έκδοση του βιβλίου τους.

Advertisements
Κατηγορίες:Ιδέες Ετικέτες:
  1. 21/03/2010 στο 14:50

    Α, το βιβλίο του Ρόμπερτ Τεμπλ για τους Ντόγκον και τον Σείριο Β, στο οποίο αναφέρεται ο Ζέρζαν, έχει κυκλοφορήσει μεταφρασμένο και στα ελληνικά απ’ τη δεκαετία του 1970. All times classic, που λένε, για τους «ουφολόγους».

  1. No trackbacks yet.
Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.
Αρέσει σε %d bloggers: