Αρχείο

Archive for 06/04/2010

Από τον Όθωνα στον ΓΑΠ: οι οικονομικές κρίσεις του 1843 και του 2010. Βίοι παράλληλοι;

Καθώς σήμερα τα spreads δανεισμού της Ελλάδας ξεπέρασαν τις 400 μονάδες βάσης [δηλαδή, δανειζόμαστε με 4+% μεγαλύτερο επιτόκιο απ’ ό,τι η Γερμανία], καθώς αύριο αναμένεται στην Αθήνα κλιμάκιο του ΔΝΤ δια τα περαιτέρω, καθώς η προσφυγή της χώρας στο ΔΝΤ θεωρείται σχεδόν βέβαιη, καθώς το έλλειμμα ίσως ξεπερνά το 14% [αντί του 12,7], καθώς όλο και περισσότεροι τζογάρουν στη χρεωκοπία της χώρας, ιδού και μια μικρή διδακτική ιστορία από το παρελθόν.

_ _ _ _ _ _ _ _ _

Κύκλοι…

Από τις αρχές του 1843, έχουμε μια σειρά εξελίξεων που σίγουρα κάτι μας θυμίζουν. Τον Ιανουάριο του 1843, η κυβέρνηση πληροφορεί τις προστάτιδες δυνάμεις ότι αδυνατεί να πληρώσει την εξαμηνιαία δόση του χρέους. Τι είχε συμβεί; «Την κρίση του 1843 δεν την προκάλεσαν οι οικονομικές εξελίξεις», γράφει ο J. Petropulos, «αλλά οι δυνάμεις, με το να αρνηθούν ομόφωνα, για πρώτη φορά, να εγκρίνουν οποιοδήποτε καινούργιο δάνειο»[1].

Η κυβέρνηση δεν μπορούσε, λοιπόν, να αναχρηματοδοτήσει το χρέος της χώρας. Οι λόγοι της άρνησης ήταν καθαρά πολιτικοί. Και οι τρεις προστάτιδες δυνάμεις ήταν δυσαρεστημένες με την πολιτική του «Βαυαρού». Μέχρι τότε, «ο Όθων κατόρθωνε να αποτρέπει την οικονομική κρίση εξασφαλίζοντας δάνειο από την προστάτιδα δύναμη της οποίας το κόμμα στην Ελλάδα είχε το πολιτικό προβάδισμα»[2]. Μιας και το γαλλικό κόμμα είχε τότε το προβάδισμα, η Γαλλία θα έπρεπε να δανείσει τον Όθωνα, κάτι όμως που δεν συνέβη.

Μπροστά στην απειλή της ξένης επέμβασης, η κυβέρνηση τι έκανε; «Περιέστειλε δραστικά τις τακτικές της δαπάνες. Ο βασιλιάς έδωσε το παράδειγμα προσφέροντας ένα μεγάλο μέρος της βασιλικής χορηγίας στο δημόσιο ταμείο. Η κυβέρνηση εν συνεχεία περιέκοψε τους μισθούς των δημοσίων υπαλλήλων με την επιβολή προοδευτικής κράτησης. Υποχρέωσε σε έξοδο από την υπηρεσία μερικούς υπαλλήλους με σύνταξη που έφτανε μόλις το ένα τρίτο των αποδοχών τους. Κατάργησε το σώμα των μηχανικών στη Γραμματεία των Οικονομικών, καθώς και μεγάλο αριθμό των διπλωματικών και προξενικών της αποστολών στο εξωτερικό, περιλαμβανομένων και των διπλωματικών αποστολών στο Λονδίνο και στο Παρίσι. Διέκοψε επίσης τη χορήγηση συντάξεων σε πολλούς κληρικούς, και διέταξε όσους από αυτούς δεν είχαν οικονομικά μέσα να επιστρέψουν στα μοναστήρια που απέμεναν.»[3]

Ερμηνεία των παραπάνω μέτρων με σημερινούς όρους: ο Όθωνας (συγγνώμην, ο ΓΑΠ) πήρε αυστηρά μέτρα περιορισμού των δαπανών του δημοσίου, ώστε να μην χρειαστεί να καταφύγει στις προστάτιδες δυνάμεις (συγνώμην, το ΔΝΤ), που ούτως ή άλλως θα του επέβαλαν τα ίδια μέτρα.

Τα μέτρα που πήρε «ιδία πρωτοβουλία» ο Όθωνας απεδείχθησαν ανεπαρκή. Μπροστά στη διαφαινόμενη εθνική ταπείνωση, υπήρχε μία και μοναδική λύση, την οποία, σύμφωνα με κάποιους, προωθούσαν και οι προστάτιδες δυνάμεις: «Επανάσταση» και Σύνταγμα!

Στις «3 του Σεπτέμβρη» ξεσπά η «Επανάσταση».

Και στις 14 Σεπτεμβρίου η Ελλάδα υπογράφει απρόθυμα την προσφυγή στο ΔΝΤ (συγγνώμην, υπογράφει απρόθυμα την οικονομική σύμβαση που της επέβαλαν οι προστάτιδες δυνάμεις). Οι δυνάμεις, πλέον, «[…] όχι μόνο κατέλυαν την δημοσιονομική αυτονομία της Ελλάδας, αλλά και την εξανάγκαζαν να μειώσει τις δαπάνες της κατά 3,5 εκατομμύρια φράγκα. Οι περικοπές [σ.σ. το πρώτο πακέτο μέτρων του Όθωνα] που είχαν ήδη χαρακτηριστεί δραστικές δεν είχαν ούτε καν προσεγγίσει το ποσό που όριζε η σύμβαση»[4].

Επαναλαμβάνεται, άραγε, η ιστορία ως φάρσα;


[1] J. Petropulos, Πολιτική και Συγκρότηση Κράτους στο Ελληνικό Βασίλειο (1833-1843), τ. Β΄, σελ. 571, εκδ. ΜΙΕΤ.

[2] J. Petropulos, ό.π., σελ. 571.

[3] J. Petropulos, ό.π., σελ. 572.

[4] J. Petropulos, ό.π., σελ. 573.

Advertisements
Κατηγορίες:Blogroll Ετικέτες:

Ο λαός ως θεσμός: από τον Ανδρέα Παπανδρέου ως το λάβαρο της Αγίας Λαύρας

Πάνε εικοσιένα ολόκληρα χρόνια από τότε που ο, τότε, πρωθυπουργός της χώρας Ανδρέας Παπανδρέου είχε πει, σε προεκλογική του ομιλία στην Κοζάνη [14 Απριλίου (;) 1989], το «επικό» [πηγή]:

«Δεν υπάρχουν θεσμοί, παρά μόνον ο λαός»!

Ήταν η εποχή του σκανδάλου Κοσκωτά, η εποχή του πρώτου «τέλους του συστήματος ΠΑΣΟΚ». Ακολούθησαν κι άλλα [«τέλη»]. Το «σκάνδαλο Κοσκωτά» [για το οποίο ουδέποτε γράφτηκε έστω κι ένα ερευνητικό βιβλίο], μετατράπηκε στο «βρώμικο ’89», κυβερνήσεις ήρθαν, κυβερνήσεις έφυγαν, κι εμείς [για να παραφράσουμε και τον Εμιλιάνο Ζαπάτα] εξακολουθούμε να ζούμε στον ίδιο βούρκο…

Τι ήθελε να πει ο Αντρέας; Μα πως δεν υπάρχουν θεσμοί [δικαιοσύνη, για παράδειγμα], όταν κάποιος μπορεί [ή νομίζει ότι μπορεί] να κινητοποιήσει τον λαό υπέρ του. [Η όλη σκέψη και πρακτική αποτελεί βασική συνισταμένη του «συστήματος ΠΑΣΟΚ», αλλά αυτά τα έχουμε πει και ξαναπεί εσχάτως.]

Φυσικά, «ο λαός ως θεσμός» δεν αποτελεί κάτι το καινοφανές στην Ελλάδα, παρά μόνον για κείνους που θεωρούν ότι η νεοελληνική ιστορία άρχισε το 1981 ή, στην καλύτερη περίπτωση, το 1974.

Ας δούμε ένα χαρακτηριστικό και ψυχαγωγικό απόσπασμα, από ένα βιβλίο που κυκλοφόρησε το μακρινό 1922. «Όλως περιέργως», εδώ «ο λαός ως θεσμός» είναι εκείνος που καθορίζει ποιος και τι θα γράφει η Ιστορία. Ας το δούμε [οι υπογραμμίσεις δικές μου]:

Ο [Παλαιών Πατρών] Γερμανός ανήκει εις την ιστορίαν αλλά πολύ περισσότερον ανήκει εις την παράδοσιν. Τον περιβάλλει δηλονότι ως ακτινωτός κύκλος η ανωτέρα εκείνη και πνευματικωτέρα αλήθεια του ιδεώδους.

Όταν λέγωμεν ότι ο Γερμανός ανύψωσε την σημαίαν της ελευθερίας εις την Αγίαν Λαύραν, περιστοιχιζόμενος από το άνθος των Αρματωλών και των πολεμιστών, το φανταζόμεθα, το βλέπομεν, το αισθανόμεθα· αυτή είναι η αλήθεια· δεν εξετάζομεν περισσότερον.

Ο επίμονος εξονυχιστής του παρελθόντος, ο ευσυνείδητος ιστοριογράφος όστις θα διαμφισβητήση άν ποτε συνέβη γεγονός ως το ανωτέρω, ως θα διαμφισβητήση την ακρίβειαν και τόσον άλλων αναλόγως διαφημιζομένων, θα μας εύρη ψυχρούς και αδιαφόρους, αν δεν εξαντλήση την υπομονήν μας.

Ο λαός δεν καταλαμβάνει και πολλά από την αεικίνητον έρευναν περί των πραγμάτων· αρκείται εις την ασάλευτον πίστιν.

Αν ήτο δυνατόν να ευρίσκετο τώρα ένας απροσοπώληπτος και βαθύφρων φιλόσοφος, όστις θα συνέγραφε την Ιστορίαν της Ελληνικής Επαναστάσεως καθ’ ον τρόπον λ.χ. ο Ταιν συνέταξε της Γαλλικής Επαναστάσεως την Ιστορίαν, ο Ταιν αυτός θα ελιθοβολείτο.

Πηγή: Πανελλήνιον Λεύκωμα Εθνικής Εκατονταετηρίδος 1821-1921, τ. ΣΤ’ Εκκλησία – Κλήρος, σελ. 27-28, Αθήνα 1922. Συλλογικό έργο. Το συγκεκριμένο απόσπασμα ανήκει σε ανυπόγραφο κείμενο. Το προηγούμενο κείμενο το υπογράφει ο Παύλος Καρολίδης και το επόμενο ο Μανουήλ Γεδεών. Δεν επρόκειτο, δηλαδή, για καμιά «φυλλάδα».

Μέλας ζωμός: «Μην τολμήσει κανένας ιστορικός και αμφισβητήσει τα περί σημαίας στην Αγία Λαύρα, και άλλα τέτοια διαφημιζόμενα [!], διότι ο λαός, που δεν καταλαβαίνει από τέτοια, θα τον λιθοβολήσει!»

Άνευ λοιπών σχολίων.

Ο Ταιν είναι φυσικά ο Ιππόλυτος Ταιν [στα ελληνικά είχαν εκδοθεί καναδυό βιβλία του γύρω στο… 1880]. Θα μπορούσαμε να πούμε διάφορα για τις απόψεις του, αλλά δεν είναι του παρόντος. Πάντως, ο Ταιν είχε αποδώσει όλα τα στραβά της Γαλλικής Επανάστασης στις κλασικιστικές ουτοπίες των Γιακωβίνων. Αργότερα, κάποιοι άλλοι αντέστρεψαν τη θέση του και τα απέδωσαν όλα στον ρομαντισμό. Αυτό είχε και διάφορες, κάπως περίεργες, απηχήσεις και στην Ελλάδα. Αλλά, ας αποφύγουμε τους… λιθοβολισμούς.

Εκείνο το «απροσοπώληπτος» κάπως μου ‘κατσε [και ορθογραφικά]. Το έψαξα στον «Δημητράκο». «Προσωπολήπτης», από το ρήμα «προσωποληπτώ», είναι ο μεροληπτικός, εκείνος που χαρίζεται στα πρόσωπα. Άρα ο «απροσωπόληπτος», είναι ο αμερόληπτος.

ΥΓ1. Το βιβλίο αναζητήστε το -που αλλού;- στην «Ανέμη».

ΥΓ2. Κάπου διάβασα και το καταπληκτικό, ότι ο Γερμανός ήταν μεταξύ των ιεραρχών που το 1822 σκόπευαν να θέσουν την ελληνική εκκλησία υπό την εποπτεία του Βατικανού, με αντάλλαγμα τη βοήθεια του πάπα προς την Επανάσταση. Αληθεύει; Ουάου, δηλαδή!

Κατηγορίες:Αφασιαλάνδη, Ιστορία