Αρχείο

Posts Tagged ‘Βιβλία’

Parallax View

Pig, pork και παράλλαξη

Στα σύγχρονα αγγλικά η λέξη «pig» (γουρούνι) αναφέρεται στα ζώα τα οποία εκτρέφουν οι κτηνοτρόφοι, ενώ «pork» (χοιρινό) είναι το κρέας που καταναλώνουμε. Η ταξική διάσταση είναι ξεκάθαρη εδώ: «pig» είναι η παλιά σαξονική λέξη, αφού οι Σάξονες ήταν οι μη προνομιούχοι κτηνοτρόφοι, ενώ το «pork» προέρχεται από το γαλλικό «porque», που χρησιμοποιούσαν οι προνομιούχοι Νορμανδοί κατακτητές της Αγγλίας (1066), που ήταν κι εκείνοι που κατανάλωναν τα γουρούνια που εξέτρεφαν οι κτηνοτρόφοι. Αυτή η διττότητα στη χρήση των λέξεων «pig» και «pork» σηματοδοτεί και το χάσμα που χωρίζει την παραγωγή από την κατανάλωση. Ο Ιάπωνας φιλόσοφος Kojin Karatani ονόμασε, στο βιβλίο του Υπερκριτική: Για τον Καντ και τον Μαρξ, αυτή τη διττότητα, Parallax View.

Άνω τελεία. Παράλλαξη στην αστρονομία είναι η διαφορά στη διεύθυνση ενός ουράνιου αντικειμένου, όπως αυτό φαίνεται από έναν παρατηρητή, από δύο σημεία που βρίσκονται σε μεγάλη απόσταση μεταξύ τους. Η μέτρηση της (γωνίας) παράλλαξης χρησιμοποιείται άμεσα για την εύρεση της απόστασης του αντικειμένου από τη Γη. Η παράλλαξις ήταν γνωστή στους αρχαίους Έλληνες (Αριστοτέλης: «η παράλλαξις των γωνιών», Δίων: «η του ηλίου παράλλαξις», Πτολεμαίος: «εστί γαρ η παραλλαγή η διαφορά των ως προς το κέντρον της γης και ως προς την επιφάνειαν ευρισκομένων αυτής εποχών»). Τελεία.

Ο Κ. Καρατάνι, όπως κάθε φιλόσοφος που σέβεται τον εαυτό του, προσπαθεί διαβάζοντας τον Καντ μέσω του Μαρξ και τον Μαρξ μέσω του Καντ να βρει απαντήσεις σε μερικά πολύ πρακτικά «προβληματάκια». Και ένα από αυτά είναι το ερώτημα, «γιατί κατέρρευσαν οι χώρες του υπαρκτού σοσιαλισμού ή γιατί ο μαρξισμός δεν κατάφερε να απελευθερώσει την ανθρωπότητα;» Υπεραπλουστεύοντας τις θέσεις του, μπορούμε να πούμε ότι ο Καρατάνι δίνει την εξής απάντηση: ο άνθρωπος δεν είναι απλώς και μόνον παραγωγικό ον, αλλά είναι ταυτόχρονα και καταναλωτικό ον. Και ότι δεν μπορούμε να περιορίσουμε τη σκέψη μας παρατηρώντας μόνον τη μία από αυτές τις δύο πλευρές του ανθρώπου –και ανάγοντας τη μία στην άλλη- αλλά θα πρέπει ταυτόχρονα να τις εξετάζουμε και τις δύο. Να έχουμε, δηλαδή, μία παραλλακτική οπτική, εξετάζοντας ένα φαινόμενο ταυτόχρονα και από τις δύο όψεις του.

Και αυτό το σφάλμα διέπραξαν πλείστοι όσοι «μαρξισμοί» (υπάρχουν πολλοί) εφαρμόζοντας τον διαλεκτικό υλισμό για να αναλύσουν και –κυρίως- για να αλλάξουν τον κόσμο. (Ο διαλεκτικός υλισμός είναι η μέθοδος που υποτίθεται ότι «εφηύρε» ο Μαρξ, αντιστρέφοντας την ιδεαλιστική διαλεκτική του Χέγκελ, σύμφωνα με την οποία υπάρχει η «θέση», υπάρχει η «αντίθεση» και αυτό που θα πρέπει να επιχειρούμε είναι η «σύνθεση» αυτών των δύο). Σύμφωνα με τον Σλαβόι Ζίζεκ που, επηρεασμένος αν όχι εντυπωσιασμένος από τη σκέψη του Καρατάνι, έγραψε ένα βιβλίο με τον τίτλο Parallax View, το έσχατο παράδειγμα μιας παραλλακτικής κατάστασης είναι ότι η θέση του εργαζόμενου-παραγωγού και η θέση του καταναλωτή θα πρέπει να θεωρείται μία και η αυτή παρά τις αντιθέσεις τους, και πως δεν μπορούμε να ανάγουμε τη μία στην άλλη ή να θεωρήσουμε ότι η μία περιέχει «βαθύτερες αλήθειες» από την άλλη.

Και κάπως έτσι φτάνουμε στο σημείο να πούμε ότι η κατάρρευση των χωρών του ανατολικού μπλοκ, πριν από δύο δεκαετίες, οφείλεται στο γεγονός ότι η κρατικά σχεδιασμένη οικονομία έδινε τεράστιο βάρος στην παραγωγή έναντι της κατανάλωσης, κάτι που μαρτυρείται από το γεγονός ότι απέτυχε να προσφέρει στους καταναλωτές προϊόντα που εκείνοι χρειάζονταν «εφοδιάζοντάς» τους με προϊόντα τα οποία κανένας δεν ήθελε.

Άνω τελεία. Ο Καρατάνι κάνει μερικούς ακόμη ενδιαφέροντες συλλογισμούς. Ας δούμε έναν επίκαιρο. Απορρίπτει κατηγορηματικά τη θέση ότι υπάρχει μια κάποια αντίθεση μεταξύ του κερδοσκοπικού-χρηματιστικού κεφαλαίου και της «πραγματικής-παραγωγικής οικονομίας». Γιατί στον καπιταλισμό, η παραγωγική διαδικασία είναι απλώς μια παρέκκλιση της κερδοσκοπικής διαδικασίας του χρήματος που «γεννά» διαρκώς περισσότερο χρήμα. Τελεία.

Προς τι όλα αυτά;

Ας πάρουμε, για παράδειγμα (και τι παράδειγμα!) τη σημερινή οικονομική κατάσταση της Ελλάδας, και ας επιχειρήσουμε να αναλύσουμε το ζήτημα βλέποντάς το μέσω μιας παραλλακτικής οπτικής γωνίας, μελετώντας δηλαδή ταυτόχρονα τόσο την παραγωγή όσο και την κατανάλωση.

Θαρρώ πως σήμερα είναι γενικά αποδεκτό (αν και όπως έλεγε ο Γκαίτε, «ποιο είναι το πράγμα το πιο δύσκολο; Να βλέπεις με τα μάτια σου αυτό που βρίσκεται μπροστά στα μάτια σου!»), πως το θεμελιώδες πρόβλημα της Ελλάδας είναι το γεγονός ότι παράγει πολύ λίγα και καταναλώνει πάρα πολλά. Διαπιστώνουμε ότι το ελληνικό πρόβλημα είναι αντίστροφο από εκείνο των χωρών του «υπαρκτού σοσιαλισμού»: εκεί παρήγαγαν πάρα πολλά (και άχρηστα) και κατανάλωναν πάρα πολύ λίγα, ενώ στην Ελλάδα παράγουμε πολύ λίγα και καταναλώνουμε πάρα πολλά (εισαγόμενα) προϊόντα.

Αυτή η διαφορά μεταξύ παραγωγής και κατανάλωσης καλυπτόταν εύκολα σε περιόδους μη οικονομικής κρίσης, με έναν τρόπο στον οποίο ως χώρα είμαστε ίσως οι μεγαλύτεροι «ειδικοί» στον πλανήτη: με τα δάνεια. Με το ξέσπασμα, ωστόσο, και την επιδείνωση της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης, αυτή η πηγή (δανείων) στέρεψε και βρεθήκαμε εκτεθειμένοι. Δίχως σοβαρή παραγωγική υποδομή, δίχως σοβαρή παραγωγική οικονομία, βρεθήκαμε όχι μόνον στο σημείο όπου καταφανώς δεν μπορούμε πλέον να διατηρήσουμε το ίδιο καταναλωτικό επίπεδο, αλλά και στο σημείο όπου θα πρέπει να το περιορίσουμε δραματικά. Και ακόμα χειρότερα (!) να στρωθούμε στη «δουλειά». Όχι ότι είμαστε τεμπέληδες ως λαός, αλλά είμαστε απολύτως αντιπαραγωγικοί. Και όχι μόνον όσον αφορά τον κρατικό τομέα. Μια ματιά στην κατάσταση που επικρατεί στον τουρισμό, τη «βαριά βιομηχανία» της χώρας, αρκεί για να πειστεί και ο πλέον δύσπιστος.

Το «ελληνικό πρόβλημα» δεν περιορίζεται, φυσικά, σ’ αυτή τη διάσταση μεταξύ παραγωγής και κατανάλωσης. Αλλάζοντας σημεία παρατήρησης, μπορούμε να διακρίνουμε αρκετά παραλλακτικά δίπολα. Δίπολα στα οποία αν επιχειρήσουμε να αναγάγουμε το ένα στο άλλο καταλήγουμε στην ανοητολογία.

Ένα από αυτό τα δίπολα είναι και η εξωτερική/εσωτερική πλευρά του «ελληνικού προβλήματος». Πολλοί θεωρούν ότι αποκλειστικά –ή κυρίως- υπεύθυνοι για το πρόβλημα είναι οι ξένοι, οι γνωστοί-άγνωστοι κερδοσκόποι με τα χρηματιστικά τους παιχνίδια, οι κυβερνήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης που αφενός καθυστέρησαν να στήσουν τον μηχανισμό στήριξης και αφετέρου πιέζουν για τη λήψη σκληρών οικονομικών μέτρων, η «κακιά» Άνγκελα Μέρκελ («Οι Γερμανοί ξανάρχονται», ένας από τους τίτλους αυτής της περιόδου) που υποστηρίζει περισσότερο τα συμφέροντα της χώρας της παρά εκείνα της ΕΕ (θα έπρεπε;), το ελεγχόμενο από τις ΗΠΑ Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, οι διεθνείς επενδυτικές τράπεζες και πάει λέγοντας. Κάποια από αυτά ισχύουν κάποια άλλα ίσως όχι. (Κι ούτε λόγος να γίνεται για το παιδιάστικο επιχείρημα πως και οι άλλες χώρες της Ευρώπης είχαν «μαγειρέψει» τα οικονομικά τους στοιχεία ώστε να εκπληρώσουν τους όρους συμμετοχής τους στην ΟΝΕ).

Υπάρχει, ωστόσο, και η «εσωτερική» πλευρά του ελληνικού ζητήματος. Δεν χρειάζεται να είναι κάποιος άριστος γνώστης της νεοελληνικής ιστορίας για να παρατηρήσει το μόνιμα επαναλαμβανόμενο μοτίβο της. Δάνεια επί δανείων, σχέδια Μάρσαλ, επιδοτήσεις από την ΕΕ, πακέτα βοήθειας για τους πρόσφυγες του Μεσοπολέμου, πακέτα Ντελόρ, Μεσογειακά Ολοκληρωμένα Προγράμματα… Τα λέγαμε και στο προηγούμενο τεύχος. Πού πήγαν όλα αυτά τα χρήματα; Σε μεγάλο ποσοστό, εδώ και δύο σχεδόν αιώνες καταλήγουν στις τσέπες «ημών» -των εκάστοτε κυβερνώντων- και των «ημετέρων». Κανένας, νομίζω, δεν μας υποχρέωσε να κατασπαταλήσουμε όλα αυτά τα κονδύλια σε μη αναπτυξιακές, μη παραγωγικές δραστηριότητες.

Ο χειρότερος τρόπος για να προσεγγίσει κάποιος το πρόβλημα είναι να το βλέπει μέσα από τα πράσινα ή τα γαλάζια κομματικά ματογυάλια. Η γαλάζια και η πράσινη «πραγματικότητα» δεν συναποτελούν παραλλακτικό δίπολο. Όποιοι χρησιμοποιούν τέτοιου είδους ματογυάλια στέκονται ακριβώς στο ίδιο σημείο, δεν στέκονται σε διαφορετικά. Αποτελεί σύνηθες φαινόμενο στην νεοελληνική κοινωνία να βλέπουμε τον κόσμο μέσα από τα κομματικά ματογυάλια, όμως ακόμα κι αν βλέπουμε τα πάντα γύρω μας «κόκκινα», «ροζ» ή «φαιά», αυτό δεν σημαίνει σε καμία περίπτωση πως βρισκόμαστε εκτός της νεοελληνικής πραγματικότητας και πως μπορούμε να «βλέπουμε τα πράγματα ως έχουν». Ακόμα και η «οπτική ΚΚΕ» είναι γέννημα-θρέμμα αυτής της κοινωνίας, δεν βρίσκεται εκτός αυτής. Και το πόσο «διαφορετικό» είναι το ΚΚΕ από τη σύγχρονη νεοελληνική πολιτική πραγματικότητα φαίνεται από το γεγονός ότι ουδέποτε συγκροτήθηκε σ’ αυτή τη χώρα μια σοβαρή σοσιαλιστική σχολή σκέψης…

Από την άλλη, επιστρέφοντας στην «εξωτερική» πλευρά του ζητήματος, ας λάβουμε υπόψη μας και κάτι ακόμη. Καλώς ή κακώς το διεθνές οικονομικό-τραπεζικό-χρηματιστικό σύστημα αυτό είναι. Μας αρέσει δεν μας αρέσει, έχει τους δικούς του κανόνες. Αυτό το σύστημα υπάρχει, αυτό επιβλήθηκε στον πλανήτη, αυτές τις αρχές ακολουθεί. Δεν μπορεί αυτό το σύστημα να είναι καλό όταν τα spreads βρίσκονται στο 1% και να είναι κακό όταν τα spreads δανεισμού της χώρας μας εκτοξεύονται στο 7%. Αν δεν μας αρέσει ας κλείσουμε τα σύνορα της χώρας, ας αρνηθούμε τα δάνεια των ξένων και ας ζήσουμε σε επίπεδο Αλβανίας επί Εμβέρ Χότζα ή της σημερινής Βόρειας Κορέας.

Ο Δάντης γράφει κάπου πως «σάπισε ο κόσμος απ’ την κακιά κυβέρνια». Γεγονός. Ωστόσο, όσο κι αν έχει σαπίσει η νεοελληνική κοινωνία (η ποια;) εξαιτίας του γενικού σαπίσματος του παγκόσμιου κοινωνικού ιστού, αυτό δεν αποτελεί άλλοθι. Άλλο τόσο η νεοελληνική κοινωνία (η ποια;) έχει σαπίσει εξαιτίας σοβαρότατων εσωτερικών αιτίων. Διότι τι άλλο εκτός από σαπίλα δείχνουν οι «αναλύσεις» πως φταίμε όλοι (και οι γέροντες συνταξιούχοι των 400 ευρώ το μήνα και  οι νέοι που εισέρχονται στην αγορά εργασίας με μειωμένες τις αποδοχές τους κατά 20%) ή το γεγονός ότι δολοφονούνται –στο όνομα μιας (ποιας;) κοινωνικής απελευθέρωσης- τρεις εργαζόμενοι όταν πυρπολείται το κτήριο στο οποίο βρίσκονται;

Ας σταθούμε στο ένα σημείο, ας σταθούμε στο άλλο σημείο, ας σταθούμε μπροστά στον καθρέφτη, ας κοιτάξουμε πέρα απ’ αυτόν, ώστε να μπορέσουμε μέσω μιας κάποιας παραλλακτικής οπτικής να προσεγγίσουμε καλύτερα τα σοβαρά ζητήματα που έχουμε να αντιμετωπίσουμε ως χώρα, ως πλανήτης, ως άτομα. Κι ας αφήσουμε τα «σοβαρά» για τους «σοβαροφανείς». Λες και δίνει κάποιος δεκάρα για το αν η ΝΔ διέγραψε τη Ντόρα Μπακογιάννη επειδή τάχθηκε υπέρ των μέτρων του ΔΝΤ ή για το αν το ΠΑΣΟΚ διέγραψε τρεις βουλευτές του επειδή τα καταψήφισαν…

Κι αν η Ελλάδα είναι σήμερα «του κλώτσου και του μπάτσου» στον πλανήτη, αυτό συνέβη επειδή και οι Έλληνες είμαστε ως «πολίτες» και ως «κοινωνία» «του κλώτσου και του μπάτσου». Εδώ και σχεδόν δυο αιώνες…

Πηγές: Kojin Karatani, Transcritique: On Kant and Marx, MIT Press, 2003, Slavoj Zizek, The Parallax View (Short Circuits), MIT Press, 2006.

_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _

Από τη στήλη «Ψιμύθια και Ψιττακισμοί» που δημοσιεύεται στο Τρίτο Μάτι [#180] που κυκλοφορεί.

Advertisements

Το «τέλος» της μεταπολίτευσης είναι «φόρος» για τη μεταπολίτευση…

Must!

Διαβάζουμε:

Η κλίκα αυτή είναι αποφασισμένη να υπερασπίσει με κάθε μέσο τα οικονομικά της συμφέροντα και δεν ενδιαφέρεται καθόλου για το τι μπορεί να στοιχίσει αυτό στην οικονομία της χώρας. Τα μέλη αυτής της κλίκας επιθυμούν να διατηρήσουν άθικτο το φορολογικό σύστημα που τους ευνοεί, με αληθινά σκανδαλώδη τρόπο. Αντιτίθενται στον έλεγχο συναλλάγματος, γιατί αυτό θα τους εμποδίσει να εξάγουν τα κέρδη τους στις τράπεζες του Καΐρου και της Αργεντινής. Δεν διανοήθηκαν ποτέ να επενδύσουν τα κέρδη τους στη δική τους χώρα για να βοηθήσουν στην αναστήλωση της εθνικής οικονομίας.

Το διαβάσατε; Ξαναδιαβάστε το!

Ποιος «κομμουνιστής» τα γράφει όλα αυτά και πότε;

Ο «κομμουνιστής» που τα γράφει είναι ο Πώλ Πόρτερ, επικεφαλής της αμερικανικής οικονομικής βοήθειας προς την Ελλάδα το 1947 – μεσούντος του Εμφυλίου. Τα έγραψε σε άρθρο του δημοσιευμένο σε αμερικανικό περιοδικό. Το απόσπασμα από το βιβλίο του Βασίλη Ραφαηλίδη, Ιστορία (κωμικοτραγική) του Νεοελληνικού Κράτους 1830-1974, σελ. 229, εκδ. του Εικοστού Πρώτου, 1993.

Οι «εαμοβούλγαροι», όπως βλέπετε, είχαν… διαβρώσει και την αμερικανική διπλωματική αποστολή.

Γι’ αυτό σας λέω: μην ακούτε τους αναληταράδες και τους αναλυτάδες όταν μιλούν για το τέλος της μεταπολίτευσης. Όταν αυτοί μιλάνε για τέλος εννοούν φόρους και δασμούς. [Για να ξεπληρωθούν -υποτίθεται- τα δάνεια που οι ίδιοι έφαγαν, και να βγει το «έθνος» (=κλίκα) τους από τη στενωπό.] Τίποτα άλλο! Τους οποίους φόρους και δασμούς ξέρετε ποιοι θα πληρώσουν…

Ποια είναι αυτή η κλίκα στην οποία αναφέρεται ο Πόρτερ;

Οι κερδίζοντες, δηλαδή οι βιομήχανοι, οι έμποροι, οι κερδοσκόποι και οι μαυραγορίτες διάγουν εν πλούτω και χλιδή, το πρόβλημα δε αυτό ουδεμία κυβέρνηση το αντιμετώπισε αποτελεσματικά. Στο μεταξύ, οι λαϊκές μάζες περνούν μια άθλια ζωή […]

Από αναφορά του Πόρτερ [Ραφαηλίδης, ό.π., σελ. 228].

Ενώ στην ίδια αναφορά διαβάζουμε [πηγή: Ελευθεροτυπία, 19-6-2007]:

Την ίδια στιγμή οι λαϊκές μάζες μετά βίας επιβιώνουν (…). Οι ξένοι παρατηρητές στην Ελλάδα γενικά συμφωνούν ότι κατά τα τελευταία χρόνια δεν κατέστη δυνατόν να καταγραφεί πρόοδος προς συνθήκες σταθερής ανόρθωσης αντίστοιχη με την εξωτερική βοήθεια που προσφέρθηκε.

Χα!

Ο ίδιος ο Πώλ Πόρτερ, κατά τη διάρκεια μιας συζήτησης για τα οικονομικά του «έθνους», είχε χαστουκίσει τον τότε υπουργό Συντονισμού Στέφανο Στεφανόπουλο, ο οποίος έβαλε τα κλάματα. Μερικές μέρες αργότερα ο Στεφ. Στεφ. θα κάνει δώρο στην κυρία Πόρτερ ένα βαρύτιμο αδαμάντινο περιδέραιο «για να ζητήσει εμπράκτως συγνώμην από τον Αμερικανό που τον θύμωσε τόσο, ώστε να υποχρεωθεί να τον δείρει!» [Ραφαηλίδης, ό.π., σελ. 228 και Βήμα, 26-4-1998].

Γι’ αυτό σας λέω, καρντιές μου. Όταν σας μιλάνε για,

Το τέλος της μεταπολίτευσης

Εσείς να το ακούτε ως

Φόρος για τη μεταπολίτευση

ΥΓ. Εκ του μπαμπινιωτείου πονήματος:

Τέλος, 1. η ολοκλήρωση ενός πράγματος, η συμπλήρωση ή εξάντληση των ορίων του […]

Τέλος, 7. καθορισμένος ή αναπροσαρμοζόμενος φόρος, δασμός.

«The Grand Strategy of the Byzantine Empire»

Το όνομα του Έντουαρντ Λούτβακ θα πρέπει κάτι να σημαίνει στους… βιβλιόφιλους Έλληνες μιας κάποιας ηλικίας. Στη δεκαετία του 1970, είχε κυκλοφορήσει μεταφρασμένο στα ελληνικά το βιβλίο του Πραξικόπημα [εκδ. Βέργος, αν θυμάμαι καλά – κάπου υπάρχει στη βιβλιοθήκη μου, αλλά άντε να ψάχνω ψύλλο στ’ άχυρα – και με το συμπάθιο].

Σήμερα, λοιπόν, η Καθημερινή δημοσιεύει μια συνέντευξη του Ε. Λούτβακ [προς τον Δ. Δεληολάνη – Η στρατηγική του Βυζαντίου μάθημα για τις ΗΠΑ] με την ευκαιρία της ταυτόχρονης κυκλοφορίας σε ΗΠΑ και Ιταλία του βιβλίου του, Η Μεγάλη Στρατηγική της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας [The Grand Strategy of the Byzantine Empire].

Ο συγγραφέας λέει διάφορα ενδιαφέροντα στη συνέντευξή του, λέει και μερικά -πώς να το πώ; – δεν το λέω…

Πάντως κορυφαία «ατάκα» είναι η ακόλουθη:

Όταν έρχομαι στην Ελλάδα, βλέπω διαδηλωτές να υψώνουν σημαίες της Χαμάς στο κέντρο της Αθήνας. Και σκέφτομαι ότι αυτοί οι Έλληνες αριστεροί πρέπει να είναι πολύ αφελείς γιατί, αν έπεφταν στα χέρια της Χαμάς, θα τους έσφαζαν χωρίς χρονοτριβή ως άπιστους.

Μόνο της Χαμάς; 😉

Τα υπόλοιπα θα τα διαβάσετε στη συνέντευξη – και στο βιβλίο, αν μεταφραστεί ποτέ στα ελληνικά.

ΥΓ. Και μιας και θα επισκεφθείτε τον ιστότοπο της Καθημερινής, ρίξτε και μια ματιά σ’ αυτό: H «Kόσσα», η «Bλιώρα» και η Eκκλησία.

Κατηγορίες:Αφασιαλάνδη, Ιστορία Ετικέτες:

Εξημέρωση και πρωτογονισμός

Το κειμενάκι που ακολουθεί είναι ένα απόσπασμα από το άρθρο «Υπερπληθυσμός, Αποπληθυσμός, Μισανθρωπία και Εξημέρωση», που δημοσιεύτηκε στο τ. 178 [Μάρτιος 2010] του περιοδικού Τρίτο Μάτι. Το «θυμήθηκα» διαβάζοντας το κείμενο «Ο πολιτισμός και οι ύστατες συνέπειές του«, που είχε δημοσιευτεί στο περιοδικό Aufheben [τ.4] και μεταφράστηκε από την ομάδα «για τη διάδοση της μεταδοτικής λύσσας» το 2007. Για όποιον ενδιαφέρεται. Δεν είναι υποχρεωτικό. Για ποστ επιλογής πρόκειται 😉 Στις σελίδες του Πρακτορείου Rioters θα βρείτε πολλά-πολλά διαμαντάκια, σαν το παραπάνω…

Εξημέρωση και πρωτογονισμός

«Σάπισε ο κόσμος απ’ την κακιά κυβέρνια»; (Δάντης)

Ή μήπως αιτία της σήψης είναι ο ίδιος ο ανθρώπινος πολιτισμός;

Ο Jacques Camatte[1], γύρω στο 1970, χρησιμοποίησε τον όρο «εξημέρωση», για να ερμηνεύσει τους λόγους για τους οποίους οι άνθρωποι δεν εξεγείρονταν πια κατά των απάνθρωπων συνθηκών διαβίωσής τους. Το Κεφάλαιο, ισχυριζόταν, έχει κυριαρχήσει πια σε τέτοιο βαθμό («δεσποτισμός του κεφαλαίου»), και οι άνθρωποι έχουν εξημερωθεί τόσο πολύ, ώστε είναι αδύνατον πια έστω και να φανταστούν έναν διαφορετικό κόσμο.

Ο John Zerzan (γεν. 1943, αμερικανός αναρχικός από τους κύριους εκπροσώπους της Πράσινης Αναρχίας, του αναρχο-πρωτογονισμού και της μετα-αριστερής αναρχίας), θεωρεί πως ο άνθρωπος αντάλλαξε κάποτε την ελευθερία του να είναι «πρωτόγονος» με τη σκλαβιά του να είναι «πολιτισμένος». Και πως ο «πολιτισμός» δεν είναι παρά η διαρκής «πρόοδος» προς την πραγματική βαρβαρότητα. Αυτή η πορεία, σύμφωνα με τον Zerzan, ξεκίνησε πριν από μερικές χιλιάδες χρόνια, όταν ο άνθρωπος από κυνηγός-τροφοσυλλέκτης μετατράπηκε σε γεωργό.

Αξίζει τον κόπο να αναφέρουμε μερικά από τα χαρακτηριστικά των «πρωτόγονων» κυνηγών-τροφοσυλλεκτών που έχουν καταγράψει οι ανθρωπολόγοι και τα οποία παραθέτει ο Zerzan[2].

Ο Lauren van der Post (1958) εξέφρασε το θαυμασμό του για το πληθωρικό γέλιο των San (που ζουν στην έρημο Καλαχάρι), το οποίο αναδύεται «κατ’ ευθείαν από το στομάχι, ένα γέλιο που ουδέποτε ακούς ανάμεσα στους πολιτισμένους ανθρώπους». Οι Truswell και Hansen (1976) συνάντησαν έναν San ο οποίος επέζησε της μάχης με μια λεοπάρδαλη χωρίς τη χρήση κάποιου όπλου. Αν και τραυματισμένος είχε καταφέρει να σκοτώσει το ζώο μόνο με τα χέρια του.

Οι κάτοικοι των νησιών Andaman, δυτικά της Ταϊλάνδης, δεν έχουν ούτε αρχηγούς, ούτε κάποια αντίληψη περί συμβολικών αναπαραστάσεων, ούτε εξημερωμένα ζώα. Παρατηρείται επίσης απουσία επιθετικότητας, βίας και ασθενειών. Οι πληγές θρέφουν εξαιρετικά γρήγορα, ενώ η όραση και η ακοή τους είναι ιδιαίτερα οξείς. Επιδεικνύουν φυσική ανοσία στην ελονοσία και απίστευτη δύναμη στα δόντια. Ο Cipriani (1966) αναφέρει ότι είδε παιδιά ηλικίας 10-15 ετών να συνθλίβουν με τα δόντια τους καρφιά. Υπήρξε επίσης μάρτυρας της ανταμανέζικης τεχνικής συλλογής μελιού με κανέναν απολύτως προστατευτικό ρουχισμό: «Παρ’ όλα αυτά οι μέλισσες δεν τους τσιμπούν. Παρακολουθώντας κανείς τους μελοσυλλέκτες έχει την αίσθηση πως είναι παρών σ’ ένα πανάρχαιο μυστήριο, που δε συναντάται πλέον στον πολιτισμένο κόσμο».

Υπάρχει επίσης ένας μεγάλος αριθμός αποδείξεων όχι μόνο για το φυσικό και συναισθηματικό σφρίγος των πρωτόγονων, αλλά επιπλέον και για τις αυξημένες αισθητηριακές τους ικανότητες. Ο Levi-Strauss (1979) έμεινε κατάπληκτος όταν έμαθε για μια νοτιοαμερικάνικη φυλή, η οποία ήταν σε θέση «να βλέπει τον πλανήτη Αφροδίτη μέσα στο φως της ημέρας». Κατόρθωμα συγκρίσιμο με εκείνο των νοτιοαφρικανών Dogon οι οποίοι θεωρούν τον Σείριο Β ως το σπουδαιότερο αστέρι: για κάποιο άγνωστο σε μας λόγο γνώριζαν, χωρίς τη βοήθεια κάποιου οργάνου, ένα αστέρι το οποίο μπορεί να εντοπιστεί μόνο με τα ισχυρότερα τηλεσκόπια (Temple, 1976). Με ανάλογη διάθεση, ο Boyden (1970) αφηγείται την ικανότητα των Βουσμάνων να βλέπουν τέσσερις από τους δορυφόρους του Δία, με γυμνό μάτι!

Μήπως, τελικά, πήραμε τη ζωή μας (τον «πολιτισμό» μας) λάθος;

Μήπως το μέλλον μας βρίσκεται στο «πρωτόγονο» παρελθόν μας και όχι στο «πολιτισμένο» παρόν «τους»;


[1] Το όνομα του οποίου ανέφερα μια-δυο φορές στο άρθρο «Men in Red», που δημοσιεύτηκε στο προηγούμενο τεύχος του ΤΜ. Αξίζει τον κόπο να αναζητήσετε κείμενά του στο διαδίκτυο.

[2] John Zerzan, Πρωτόγονο Μέλλον, εκδ. Ζωή ή Πολιτισμός, Αθήνα, χ.χ., σελ. 22-23.

Σημείωξις: Οι «Men in Red» ήταν ένα παρακλάδι των Luther Blisset [«Εκκλησιαστής»]. Ολίγα τινά για την ομάδα, από το τ. 177 του ΤΜ:

Στη διετία 1998-1999 [η ομάδα] εξέδωσε δύο τεύχη του περιοδικού MIR [Men in Red] καθώς και το βιβλίο Ριζοσπαστική Ουφολογία.

Οι Men in Red τάσσονταν κατά της «αστικής ουφολογίας» η οποία, κατά τη γνώμη τους, «επιχειρούσε σκόπιμα να αφαιρέσει το επαναστατικό περιεχόμενο της ουφολογίας, ώστε να ταιριάζει με τις απαιτήσεις του καπιταλισμού». Τα μέλη της ομάδας πίστευαν «ότι υπάρχουν εξωγήινες μορφές ζωής και ότι είναι εφικτή η σύναψη πολιτικών σχέσεων μαζί τους ώστε να αγωνιστούν μαζί ενάντια στο κεφάλαιο», ενώ τόνιζαν πως «αυτές οι εξωγήινες μορφές ζωής θα πρέπει να έχουν επιλύσει όλες τις χαρακτηριστικές για τον πλανήτη μας κοινωνικές αντιφάσεις», και πως δεν θα είχαν φτάσει ποτέ στο τεχνολογικό επίπεδο που καθιστά εφικτά τα ταξίδια στο διάστημα αν δεν είχαν επιλύσει ειρηνικά τα κοινωνικά τους προβλήματα…

Είναι χαρακτηριστικό ότι στην αρχή του βιβλίου τους, ευχαριστούσαν μεταξύ άλλων και τους εξής: τον Υποδιοικητή Μάρκος (επειδή το 1996 είχε διοργανώσει στην Τσιάπας τη Διαγαλαξιακή Διάσκεψη της Ανθρωπότητας ενάντια στον Νεοφιλελευθερισμό), τον Καρλ Μαρξ, τον πρώτο επαφικό Τζωρτζ Αντάμσκι, τον Ιταλό μαρξιστή και ιδρυτή του ΚΚΙ Αμαντέο Μπορντίγκα (επειδή ήταν ο πρώτος μαρξιστής που στοχάστηκε πάνω σε διαστημικά θέματα), τον Γάλλο μπορντιγκιστή Ζακ Καμάτ (που έχουμε ήδη αναφέρει), τους καταστασιακούς Γκυ Ντεμπόρ και Εδουάρδο Ρότε, τον Όρσον Ουέλς (για την «εισβολή» των αρειανών), τον συγγραφέα επιστημονικής φαντασίας Φίλιπ Κ. Ντικ και, τέλος, τον Ντάντε Μινατσόλι. Περιέργως πως δεν αναφέρουν τον Χ. Ποσάδας, τις ιδέες του οποίου προφανώς γνώριζαν. Αλλά, από την άλλη, οι φιλοκαταστασιακοί δεν έτρεφαν ποτέ καμιά ιδιαίτερη εκτίμηση στον Τρότσκυ και στους οπαδούς του. Οι Men in Red έπαψαν να υπάρχουν ως ομάδα λίγο μετά την έκδοση του βιβλίου τους.

Κατηγορίες:Ιδέες Ετικέτες:

Θυμάστε τις «δηλώσεις» του Χένρυ Κίσσινγκερ και τα πρόσφατα «αποσπάσματα» από το «βιβλίο» της Θ. Δραγώνα; Ε, θαυμάστε τώρα και τα όσα «έγραφε» ο Κ. Σημίτης το 1992…

Είπα να απεργήσω σήμερα, αλλά ο δαίμων του διαδικτύου δεν με αφήνει σε ησυχία…

Προ ολίγου διάβασα στο antinews [Κι όμως, ο Γιώργος ακολουθεί τον δρόμο που άνοιξε ο Σημίτης] τα εξής:

Το έτος 1992, ο κ. Σημίτης έγραψε και κυκλοφόρησε ένα βιβλίο με τίτλο “Εθνικιστικός Λαϊκισμός ή Ελληνική πολιτική”. Στην πρώτη έκδοση και στη σελίδα 75, διαβάζουμε τις θέσεις του κ. Σημίτη ως προς την ιδέα του Έθνους και ως προς την Ελληνική Χριστιανική παράδοση. Παραθέτουμε τη σχετική παράγραφο κατά γράμμα

«Η πολιτική μας είναι να ενισχύσουμε με κάθε τρόπο και με κάθε μέσο την αδιαφορία απέναντι σε εξελίξεις με ιδεολογικό προσανατολισμό, μια χωρίς απήχηση ελληνική χριστιανική παράδοση. Να εμποδίσουμε και να αποτρέψουμε με κάθε κόστος την προσήλωση στην ιδέα του Έθνους και στη χριστιανική παράδοση, που αποδυναμώνει και εγκυμονεί κινδύνους σε μία σύγχρονη παρουσία, που πρέπει να έχει η Ελλάδα

Κωνσταντίνος Σημίτης

Μετέπειτα Πρωθυπουργός της Ελλάδος

Δεν χρειάζεται να έχει θητεύσει κανείς σε [φαιοκόκκινη] σχολή προπαγάνδας για να υποψιαστεί ότι το τσιτάτον είναι μούφα.

Κατ’ αρχάς, ο τίτλος του βιβλίου ήταν Εθνικιστικός Λαϊκισμός ή Ελληνική Στρατηγική; και ουχί Εθνικιστικός Λαϊκισμός ή Ελληνική Πολιτική.

Κατά δεύτερον, τα έγραψε πράγματι όλα αυτά ο τέως πρωθυπουργός; Δεν έχω διαβάσει Κ. Σημίτη (πολυγραφότατος!), οπότε ανέτρεξα στο διαδίκτυο. [Για τα περί πρώτης έκδοσης του βιβλίου, παρακάτω].

Ω, ναι! Τα έχει «γράψει»! Το τσιτάτον αναπαράγεται σε ουκ ολίγα ιστολόγια και ιστότοπους.

Σε ένα απ’ αυτά [επιλεγμένο σχεδόν στην τύχη, απ’ όπου ίσως έγινε κι η κοπυπαστάδα του antinews, τα δύο κείμενα ταιριάζουν «κατά γράμμα»], διαβάζουμε – μεταξύ άλλων [το τσιτάτον υπογραμμισμένο στο πρωτότυπο]:

Το έτος 1992, ο κ. Σημίτης έγραψε και κυκλοφόρησε ένα βιβλίο με τίτλο «Εθνικιστικός Λαϊκισμός ή Ελληνική πολιτική». Στην πρώτη έκδοση και στη σελίδα 75, διαβάζουμε τις θέσεις του κ. Σημίτη ως προς την ιδέα του Έθνους και ως προς την Ελληνική Χριστιανική παράδοση. Παραθέτουμε τη σχετική παράγραφο κατά γράμμα : Η πολιτική μας είναι να ενισχύσουμε με κάθε τρόπο την αδιαφορία απέναντι σε εξελίξεις με ιδεολογικό προσανατολισμό. Μια χωρίς απήχηση Ελληνική Χριστιανική παράδοση. Να εμποδίσουμε και να αποτρέψουμε με κάθε κόστος την προσήλωση στην ιδέα του Έθνους και στη Χριστιανική παράδοση, που αποδυναμώνει και εγκυμονεί κινδύνους σε μια σύγχρονη παρουσία που πρέπει να έχει η Ελλάδα. Το ως άνω κείμενο εξαφανίσθηκε από την έκδοση του βιβλίου, όταν ο κ. Σημίτης έγινε πρωθυπουργός.

Ο τίτλος του βιβλίου είναι και πάλι λάθος. Δεύτερη έκδοση του βιβλίου δεν έγινε ποτέ, απ’  όσο μπόρεσα να διαπιστώσω ψάχνοντας στο διαδίκτυο. Και η πρώτη έκδοση του 1992 είναι εξαντλημένη. Άρα κανένα κείμενο δεν «εξαφανίσθηκε από την έκδοση του βιβλίου».

Τώρα, αν είχαμε το βιβλίο τι ακριβώς θα διαβάζαμε στη σελίδα 75;

Καλό ερώτημα. Μόνον που δεν μπόρεσα να βρω το βιβλίο.

Αυτό που βρήκα είναι κάτι «παρόμοιο». Ένα απόσπασμα από το βιβλίο του Κ. Σημίτη που αναδημοσιεύτηκε στο βιβλίο για τη Νεολληνική Γλώσσα της Γ΄ Γυμνασίου [το θυμάστε;]. Την πιο παλιά -φωτογραφική- παρουσίαση της σελίδας 65 του βιβλίου τη βρήκα στο κείμενο Νέα Δημοκρατία και Ελληνική Παιδεία του Χρήστου Χαρίτου μέλους της Κεντρικής Επιτροπής του ΛΑ.Ο.Σ. [18 Φεβρουαρίου 2007].

Επειδή η εικόνα δεν είναι υψηλής ανάλυσης, ιδού και το σχετικό κείμενο [από την Πύλη για την Ελληνική Γλώσσα] [οι υπογραμμίσεις δικές μου]:

Κείμενο 2 – [Ευρωπαϊκή Ένωση και ελληνική ταυτότητα]

Η εξέλιξη προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, όταν μάλιστα τελικός στόχος είναι η δημιουργία μιας Συνομοσπονδίας, προκαλεί το φόβο μήπως οδηγήσει στην απώλεια των εθνικών μας ιδιαιτεροτήτων, της ταυτότητάς μας. Οι κίνδυνοι για την ταυτότητά μας δεν προέρχονται από τη διαδικασία της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Η επέκταση της αγοράς, η ανάπτυξη των επικοινωνιών, η διασύνδεση των τοπικών κοινωνιών με τον περιβάλλοντα διεθνή χώρο έχει οδηγήσει τόσο στην τυποποίηση των πολιτιστικών προϊόντων, όσο και στην απόλυτα ελεύθερη διακίνησή τους πέρα από τα εθνικά σύνορα. Είμαστε όλοι εκτεθειμένοι σε αληθινό βομβαρδισμό πολιτιστικών προϊόντων που διαμορφώνονται σύμφωνα με τη διεθνή διαφημιστική προβολή. Τα κράτη-έθνη δεν ανέκοψαν, αλλά αδιαφόρησαν γι’ αυτή την εξέλιξη. Η Ελλάδα την ενίσχυσε μάλιστα έμμεσα με ιδεολογικό προσανατολισμό σε μια διαστρεβλωμένη και γι’ αυτό χωρίς απήχηση ελληνική και χριστιανική παράδοση και με αδιαφορία προς τον παραδοσιακό λαϊκό πολιτισμό.

Η αντιμετώπιση αυτής της εξέλιξης δεν πραγματοποιείται με προσήλωση στις εθνικές, θρησκευτικές ή άλλες ιδιαιτερότητες που δήθεν κινδυνεύουν και με άρνηση της συμμετοχής στις ευρωπαϊκές εξελίξεις. Χρειάζεται να δώσουμε μέσα από τις ευρωπαϊκές εξελίξεις στην πολιτιστική μας ζωή μια διαφορετική διάσταση και δυναμική. Η ιδιαιτερότητά μας και οι παραδόσεις μας θα αποκτήσουν τη δυνατότητα αντίστασης και θα κρατηθούν ζωντανές, εφόσον αποτελέσουν για μας και για τους άλλους δημιουργικό στοιχείο, εφόσον συνδεθούν με τα σύγχρονα ρεύματα σκέψης πέρα από τα σύνορα. Η συμμετοχή μας στην αναζήτηση νέων ιδεών και νέων τρόπων έκφρασης θα ισχυροποιήσει και θα εμπλουτίσει την ταυτότητά μας. Η δύναμή μας θα προέλθει όχι από τα τείχη που θα ορθώσουμε γύρω από τη χώρα, αλλά από την ικανότητά μας να κάνουμε τη δική μας προσφορά πηγή έμπνευσης. Οι ευρωπαϊκές εξελίξεις δεν οδηγούν στην «κόλαση του πολιτισμού». Εξασφαλίζουν, απέναντι στην καταθλιπτική ομοιομορφία που επιβάλλουν οι δυνάμεις της αγοράς, τη δυνατότητα υπεράσπισης της διαφορετικότητας των λαών. Εξασφαλίζουν επίσης τη συνεργασία στη συνέχιση της ευρωπαϊκής πολιτιστικής παράδοσης που πηγάζει από την αρχαία Ελλάδα, που διαμόρφωσε τη σύγχρονη Ευρώπη, και ανήκει σε κάθε έθνος χωριστά, και ταυτόχρονα σε όλα μαζί.

Κώστας Σημίτης, Εθνικιστικός λαϊκισμός ή εθνική στρατηγική;, εκδ. Γνώση, 1992

Ερωτήσεις κατανόησης 1. Στη σύγχρονη εποχή ο κίνδυνος να χάσουν τα έθνη την ιδιαίτερη πολιτιστική τους ταυτότητα είναι πραγματικός ή φανταστικός; Από πού προέρχεται ένας τέτοιος κίνδυνος; 2. Μπορείτε να αναφέρετε μερικά παραδείγματα από τη δική σας εμπειρία που να δείχνουν την τάση πολιτισμικής ομογενοποίησης των σύγχρονων κοινωνιών; (Σκεφτείτε π.χ. τους τομείς της διατροφής, της τέχνης, της ενδυμασίας, του τρόπου ζωής κ.λπ.) 3. Με ποιον τρόπο, σύμφωνα με το κείμενο, μπορεί η Ελλάδα να κρατήσει ζωντανή την ιδιαίτερη πολιτιστική της ταυτότητα;

Προφανώς ο -άγνωστος- συντάκτης του τσιτάτου-μούφα, πήρε τα υπογραμμισμένα σημεία από το κείμενο του Σημίτη, άφησε την φαντασία του ολοκληρωτικά ελεύθερη κι έπλασε [«κατά γράμμα»] το… αντεθνικό και… αντιχριστιανικό σάλπισμα του τέως πρωθυπουργού…

Και στα επόμενα! Και στα επόμενα!

ΥΓ. Παρατηρήσεις του στυλ «ναι, δεν τα είπε έτσι ο Σημίτης, αλλά θα μπορούσε και να τα είχε πει», επιστρέφονται ως απαράδεκτες.

Κατηγορίες:Αφασιαλάνδη Ετικέτες:

Οι αγράμματοι βαλσαμοθήρες που μας κυβερνούν αύξησαν και τον ΦΠΑ σε βιβλία-εφημερίδες!

Πόσα θα «βγάλουν» άραγε από την αύξηση του ΦΠΑ από 4,5 στο 5%; Πόσα;

Κατηγορίες:Αφασιαλάνδη, Οικονομία Ετικέτες:

«τράπεζαν κοινὴν παρατίθενται, ἀλλ’ οὐ κοίτην»

Σε ένα από τα προηγούμενα ποστ [Ισοπολιτεία στο Βυζάντιο], έγραφε, μεταξύ άλλων, ο philalethe00 σε σχόλιό του [οι υπογραμμίσεις δικές μου]:

Αν θέλεις συνθήματα για ισοπολιτεία, ισηγορία, εκδημοκρατισμό στο από τους Φράγκους κληθέν Βυζάντιο, υπάρχουν άπειρα άλλα για να θυμηθείς, όπως, ας πούμε, για να το πάω στην πιο ακραία και φανατική περίπτωση, στην εξέγερση των Ζηλωτών (άμεση δημοκρατία και κοινοκτημοσύνη κατά το πνεύμα της αρχαίας Εκκλησίας, ήταν μοναχοί οι Ζηλωτές) ή στο κήρυγμα της κοινοκτημοσύνης του Χρυσόστομου.

«Άμεση δημοκρατία» και «κοινοκτημοσύνη» κατά το πνεύμα της αρχαίας Εκκλησίας και κατά το κήρυγμα του Χρυσόστομου;

Ενδιαφέρον…

Κατά λάθος σήμερα έπεσα πάνω στο βιβλίο του Doyne Dawson Cities of the Gods: Communist Utopias in Greek Thought [Πόλεις των Θεών: Κομμουνιστικές Ουτοπίες στην Ελληνική Σκέψη (1992)].

Τα υπόλοιπα τα μαντεύετε…

Αφού ο Dawson εξετάσει τις ουτοπικές πτυχές της σκέψης των Πυθαγορείων, του Πλάτωνα, των Κυνικών και των Στωικών [μεταξύ άλλων], αφιερώνει το τελευταίο κεφάλαιο του βιβλίου του στον κομμουνισμό των χριστιανών [ως γνωστόν κομμουνισμός είναι το οικονομικο-κοινωνικο-πολιτικό σύστημα που βασίζεται στην κοινοκτημοσύνη – απαραίτητη διευκρίνηση – μην έχουμε και τίποτα… κόλπους].

Το κεφάλαιο φέρει τον χαρακτηριστικό τίτλο: «Τα Φαντάσματα της Ουτοπίας» [«The Ghosts of Utopia»], και περιλαμβάνει τα υποκεφάλαια, «Πρωτόγονος Χριστιανισμός», «Γνωστικός Χριστιανισμός» και «Πατριστικός Χριστιανισμός».

Να μην σας κουράζω με λεπτομέρειες… Το βιβλίο είναι πάμφθηνο [μόλις 135 δολάρια πουλιέται στο amazon, αλλά εσείς ξέρετε: ο… 666 έχει και τα καλά του, σε παρόμοιες περιπτώσεις 😉 ].

Παραθέτω την τελευταία παράγραφο του βιβλίου, για να πάρετε μια ιδέα [ο κλέψας του κλέψαντος και άλλα τινά]:

Η φράση «τράπεζαν κοινὴν παρατίθενται, ἀλλ’ οὐ  κοίτην», την οποία παραθέτει σε κάποιο σημείο ο Dawson, προέρχεται από την Επιστολή προς Διόγνητον. Προσέξτε το λογοπαίγνιο: κοινήν – κοίτην.

Κάτι παρόμοιο είχε πει και ο πατήρ Τερτυλλιανός [μεταφράζω από τα αγγλικά]: «Έχουμε τα πάντα κοινά, εκτός από τις συζύγους μας»

Κατηγορίες:Ιστορία, Χριστιανισμός Ετικέτες: